Atrakcje przyrodnicze w USA: parki narodowe, Niagara i Wielki Kanion

Parki narodowe USA

Parki narodowe w USA tworzą system zarządzany przez National Park Service. Yellowstone został utworzony w 1872 roku jako pierwszy park narodowy na świecie. Dziś tytuł „National Park” noszą 63 obszary, od lodowców Alaski po namorzyny Florydy, a w 2025 roku wszystkie razem odnotowały ponad 323 mln wizyt. Najwięcej parków ma Kalifornia, a najczęściej odwiedzanym jest Great Smoky Mountains w Appalachach.

Park Narodowy Yellowstone

Yellowstone leży na kalderze superwulkanu na pograniczu Wyoming, Montany i Idaho. Ma ponad 10 000 zjawisk hydrotermalnych, w tym około połowę wszystkich gejzerów na Ziemi. Spacerując po drewnianych kładkach mija się parujące źródła, bulgoczące błotne kotły i wapienne tarasy, a w powietrzu czuć siarkę. Old Faithful wybucha średnio co półtorej godziny, a przewidywaną godzinę kolejnej erupcji podaje centrum dla odwiedzających. Grand Prismatic Spring, największe gorące źródło w USA, najlepiej zobaczyć z punktu widokowego na szlaku Fairy Falls, skąd widać jego tęczowe pierścienie. W dolinach Lamar i Hayden łatwo spotkać stada bizonów, a przy odrobinie szczęścia także wilki i niedźwiedzie grizzly.

Park Narodowy Wielkiego Kanionu

Wielki Kanion, który znajduje się na terenie parku został wyrzeźbiony przez rzekę Kolorado. Ma około 446 km długości, do 29 km szerokości i średnio 1,6 km głębokości. Stojąc na krawędzi trudno jest ocenić odległości, ponieważ przeciwległa ściana wydaje się blisko, a rzeka w dole wygląda jak cienka nitka. Największe wrażenie robi podczas wschodu lub zachodu słońca, gdy skały zmieniają barwę z fioletowej na czerwoną i złotą. Większość turystów ogląda kanion z południowej krawędzi (South Rim), otwartej przez cały rok oraz z punktów Mather Point i Hopi Point. Jeśli dysponujesz większą ilością czasu, możesz zejść kawałek szlakiem Bright Angel i zobaczyć kanion od środka. Północna krawędź (North Rim) jest spokojniejsza i dostępna sezonowo. Szklana platforma Skywalk leży poza parkiem – na ziemiach plemienia Hualapai i obowiązują przy niej osobne bilety.

Park Narodowy Yosemite

Park Narodowy Yosemite w kalifornijskich górach Sierra Nevada słynie z granitowych ścian i wodospadów. Szczyt El Capitan wznosi się ponad 900 m nad dnem doliny i jest jednym z najważniejszych celów wspinaczy na świecie. Wodospady Yosemite Falls mają wysokość 740 m i są najbardziej okazałe w maju oraz czerwcu, gdy topnieje śnieg. Najbardziej znany widok na dolinę, z El Capitanem, Half Dome i wodospadem Bridalveil Fall, roztacza się z punktu Tunnel View. W gaju Mariposa Grove rosną sekwoje olbrzymie liczące ponad tysiąc lat.

Park Narodowy Zion

W 2025 roku Park Narodowy Zion w Utah był drugim najczęściej odwiedzanym parkiem narodowym w USA, z prawie 5 mln wizyt. Jego najważniejszą atrakcją jest jest Zion Canyon, wyrzeźbiony przez rzekę Virgin w czerwonym i kremowym piaskowcu. Szlak The Narrows prowadzi korytem rzeki między ścianami sięgającymi nawet 300 m. Angels Landing to grań z łańcuchami asekuracyjnymi i widokiem na cały kanion. Przez większą część roku po dolinie kursują tylko autobusy parkowe, więc można wysiadać na kolejnych przystankach i ruszać na szlaki bez szukania parkingu.

Park Narodowy Bryce Canyon

Park Narodowy Bryce Canyon w Utah ma największe na Ziemi skupisko hoodoos, czyli smukłych skalnych iglic w odcieniach pomarańczy, różu i bieli. Mimo nazwy nie jest to kanion, tylko seria amfiteatrów wyciętych przez mróz i deszcz w krawędzi płaskowyżu. Największy, Bryce Amphitheater, najlepiej oglądać o wschodzie słońca z Sunrise Point, gdy światło rozświetla iglice. Stamtąd szlaki Queens Garden i Navajo Loop prowadzą między skalne kolumny przez wąski korytarz Wall Street. Park leży na wysokości od 2 400 do ponad 2 700 m n.p.m., więc nawet latem noce są chłodne, a zimą iglice przysypuje śnieg.

Park Narodowy Arches

Park Narodowy Arches koło miasta Moab w Utah ma ponad 2 000 łuków skalnych, największe ich skupisko na świecie. Najsłynniejszy, Delicate Arch, jest nieoficjalnym symbolem stanu Utah. Prowadzi do niego niespełna 5-kilometrowy szlak (tam i z powrotem). Najlepiej dojść tam przed zachodem słońca, gdy piaskowiec nabiera intensywnie czerwonej barwy. Landscape Arch ma rozpiętość 93 m, najdłuższy w Ameryce Północnej, a w najwęższym miejscu tylko 1,8 m grubości.

Park Narodowy Doliny Śmierci

Park Narodowy Doliny Śmierci to największy park narodowy USA poza Alaską, rozciągający się na pograniczu Kalifornii i Nevady. Leży tu Badwater Basin, rozległa równina pokryta skorupą soli, której najniższy punkt znajduje się 86 m poniżej poziomu morza i jest najniżej położonym miejscem w Ameryce Północnej. W 1913 roku odnotowano tu 56,7°C, co do dziś uchodzi za rekord świata, choć klimatolodzy podważają wiarygodność tego pomiaru. O wschodzie słońca warto pojechać do Zabriskie Point, gdzie wzgórza nabierają złotych i brązowych barw, a potem na wielobarwne zbocza Artists Palette. Na wyschniętym jeziorze Racetrack Playa leżą kamienie, za którymi ciągną się długie ślady wyryte w dnie. Przez lata nie wiedziano, co je przesuwa. W 2014 roku naukowcy ustalili, że zimą na dnie zbiera się płytka woda, nocą zamarza, a rano wiatr pcha kruche tafle lodu, które popychają kamienie po miękkim błocie. Najlepsza pora na wizytę to okres od listopada do marca.

Park Narodowy Everglades

Park Narodowy Everglades na Florydzie to jedyne miejsce na świecie, gdzie aligatory i krokodyle żyją obok siebie. Obejmuje ok. 6 070 km² i jest największym obszarem subtropikalnej dzikiej przyrody w USA. Everglades to w rzeczywistości bardzo płytka i szeroka rzeka, która powoli spływa przez trawiaste mokradła w stronę Zatoki Florydzkiej. Na drewnianej kładce Anhinga Trail widać z bliska aligatory, czaple i wężówki, a w przystani Flamingo można spotkać manaty. Park leży ok. godziny jazdy od Miami, więc można łatwo połączyć go z wypoczynkiem na plaży.

Park Narodowy Glacier

Park Narodowy Glacier w Montanie, przy granicy z Kanadą, to góry z turkusowymi jeziorami polodowcowymi, wodospadami i łąkami, po których chodzą kozły śnieżne. Najsłynniejszą atrakcją jest droga Going-to-the-Sun Road, licząca ok. 80 km i prowadząca przez przełęcz Logan Pass na wysokości 2026 m. Przejezdna jest w całości zwykle od końca czerwca do października. Jezioro McDonald ma tak przejrzystą wodę, że widać dno pokryte kolorowymi kamykami. Krajobraz parku szybko się zmienia: w 1910 roku było tu ok. 150 lodowców, a w 2015 roku naliczono ich 26.

Park Narodowy i Parki Stanowe Redwood

W Parku Narodowym i Parkach Stanowych Redwood w północnej Kalifornii rosną sekwoje wiecznie zielone, najwyższe drzewa świata. Rekordzista, Hyperion, mierzy ok. 116 m, ale jego lokalizacja jest utajniona. Olbrzymy można zobaczyć na łatwych szlakach, takich jak Lady Bird Johnson Grove. Latem znad Pacyfiku niemal codziennie napływa mgła, która dostarcza drzewom wilgoci, a w podszycie rosną paprocie sięgające pasa. W parku Prairie Creek na łąkach pasą się jelenie wapiti, a ścieżka przez Fern Canyon, wąwóz o ścianach porośniętych paprociami, prowadzi na dziką plażę.

Park Narodowy Jeziora Kraterowego

Jezioro Kraterowe w Oregonie ma 592 m głębokości i jest najgłębszym jeziorem w Stanach Zjednoczonych. Wypełnia kalderę wulkanu Mazama, który ok. 7700 lat temu wybuchł i zapadł się w sobie. Nie wpływa do niego żadna rzeka, zasilają je tylko deszcz i śnieg, dlatego woda jest wyjątkowo czysta i ma intensywny, ciemnoniebieski kolor. Z tafli wystaje Wizard Island, stożek wulkaniczny uformowany już po zapadnięciu kaldery. Wokół jeziora prowadzi droga Rim Drive z wieloma punktami widokowymi, otwarta w całości zwykle od lipca do października. Latem szlakiem Cleetwood Cove można zejść nad samą wodę i wykąpać się w jeziorze.

Park Narodowy Great Smoky Mountains

Park Narodowy Great Smoky Mountains na granicy Tennessee i Karoliny Północnej to najczęściej odwiedzany park narodowy USA, z ponad 11,5 mln wizyt w 2025 roku. Zalesione grzbiety Appalachów spowija niebieskawa mgiełka, od której góry wzięły nazwę. Jesienią lasy przebarwiają się na czerwono i złoto, a wiosną kwitną rododendrony. Najwyższy szczyt, Kuwohi (2025 m), jest też najwyższym punktem Szlaku Appalachów, a z wieży na wierzchołku widać dziesiątki górskich grzbietów. W dolinie Cades Cove zachowały się drewniane chaty dawnych osadników, a o zmierzchu na łąkach pojawiają się jelenie i niedźwiedzie czarne. W czerwcu przy Elkmont można zobaczyć świetliki.

Inne atrakcje przyrodnicze w USA

Część najsłynniejszych atrakcji przyrodniczych USA nie znajduje się na terenie parku narodowego.

Wodospad Niagara

Wodospad Niagara leży na granicy stanu Nowy Jork i kanadyjskiej prowincji Ontario i składa się z trzech części: Horseshoe Falls, American Falls i Bridal Veil Falls. Największy, Horseshoe Falls, ma ok. 57 m wysokości i ponad pół kilometra szerokości, a jego większa część należy do Kanady. Huk wody słychać z daleka, a nad wodospadem stale unosi się chmura mgły. Statek Maid of the Mist podpływa pod samą podkowę, a będąc na drewnianych pomostach Cave of the Winds stoi się kilka metrów od Bridal Veil Falls, w strugach spadającej wody. Po stronie amerykańskiej wodospady otacza Niagara Falls State Park, najstarszy park stanowy w USA. Mostem Rainbow Bridge można przejść z paszportem do Kanady, skąd Horseshoe Falls jest widoczny z szerszej perspektywy. Wieczorem wodospady są podświetlane na kolorowo.

Monument Valley

Monument Valley na granicy Utah i Arizony to dolina ostańców z czerwonego piaskowca, wznoszących się na wysokość do 300 m. Rozsławił ją John Ford, który nakręcił tu siedem westernów, m.in. „Dyliżans” z Johnem Wayne’em, i to te filmy utrwaliły obraz Dzikiego Zachodu. Dolina leży na ziemi Nawahów jako park plemienny. Najbardziej rozpoznawalne formacje, West Mitten Butte i East Mitten Butte, widać z centrum dla odwiedzających. Gruntowa pętla Valley Drive o długości 27 km prowadzi między ostańcami do punktu John Ford’s Point. Dalsze części doliny można zwiedzić tylko z przewodnikiem Nawaho.

Kanion Antylopy

Kanion Antylopy koło miasta Page w Arizonie to kanion szczelinowy, wąska rysa w piaskowcu wyrzeźbiona przez gwałtowne powodzie. Dzieli się na Upper Antelope Canyon, do którego wchodzi się poziomo po dnie i węższy Lower Antelope Canyon, gdzie schodzi się po metalowych schodach. Kanion leży na terenie parku plemiennego Nawahów i można go zwiedzać wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem. Kilka kilometrów dalej warto zatrzymać się nad Horseshoe Bend, gdzie rzeka Kolorado zakręca w kształcie podkowy ok. 300 m pod krawędzią urwiska.

Wieża Diabła (Devil's Tower)

Wieża Diabła w Wyoming to pierwszy pomnik narodowy USA, ustanowiony w 1906 roku przez prezydenta Theodore’a Roosevelta. Monolit wznosi się 264 m nad swoją podstawą i 386 m nad rzeką Belle Fourche, a jego ściany tworzą regularne kolumny, które powstały podczas stygnięcia magmy ok. 50 mln lat temu. Szerszej publiczności jest znany z filmu „Bliskie spotkania trzeciego stopnia” Stevena Spielberga. Dla Lakotów to Mato Tipila, czyli Niedźwiedzia Chata, miejsce święte. Według legendy bruzdy na ścianach wyżłobił pazurami olbrzymi niedźwiedź. Wokół podstawy biegnie łatwy, 2-kilometrowy szlak Tower Trail, a na drzewach można zobaczyć kolorowe chusty modlitewne. W czerwcu, z szacunku dla ceremonii plemiennych, obowiązuje zakaz wspinaczki.

Jezioro Caddo (Caddo Lake)

Jezioro Caddo na granicy Teksasu i Luizjany to największe naturalne jezioro Teksasu, porośnięte jednym z największych lasów cypryśnika błotnego na świecie. Z płytkiej wody wyrastają drzewa obwieszone szarą oplątwą, a między nimi wiją się wąskie kanały zwane bayou. Rankiem nad wodą często unosi się mgła. Jezioro powstało za sprawą Great Raft, ogromnego zatoru z pni, który spiętrzył wody rzeki Red River. Najlepiej zwiedzać je kajakiem albo łodzią z lokalnym przewodnikiem, który pokaże żyjące tu aligatory.

Przylądek Perpetua (Cape Perpetua)

Przylądek Perpetua, ok. 3 km na południe od Yachats, ma najwyżej położony punkt widokowy na wybrzeżu Oregonu dostępny samochodem: 244 m nad Pacyfikiem. Widać stąd dziesiątki kilometrów wybrzeża, a zimą i wiosną także migrujące szare wieloryby. U podnóża przylądka fale rozbijają się o czarne skały bazaltowe. Najsłynniejsza jest Studnia Thora (Thor’s Well), otwór w skale, który przy przypływie najpierw wciąga wodę z powierzchni, a potem wyrzuca ją w górę. Obok leży Devil’s Churn, wąska szczelina, w której kotłuje się wzburzona woda. Najlepiej przyjechać ok. godzinę przed przypływem, ale na mokrych skałach trzeba uważać na nagłe, wysokie fale.

Jak zwiedzać parki narodowe w USA?

Parki narodowe USA najlepiej zwiedzać samochodem, łącząc kilka z nich w jedną trasę. Zion, Bryce Canyon, Arches, Wielki Kanion, Monument Valley i Kanion Antylopy leżą na tyle blisko siebie, że można je zobaczyć w czasie jednej podróży po Płaskowyżu Kolorado. Najlepsza pora to wiosna i wczesna jesień, gdy na pustyni nie jest jeszcze upalnie, a górskie drogi są przejezdne.