Muzea w Rzymie - jakie warto odwiedzić?

Muzea Watykańskie i Kaplica Sykstyńska

Listę otwiera najważniejsza pozycja, której nie można pominąć odwiedzając Rzym. Muzea Watykańskie stanowią kompleks, wewnątrz którego znajduje się ponad 70 000 eksponatów, z czego około 20 000 zostało udostępnionych dla zwiedzających. Są one rozmieszczone w 54 galeriach. Choć w tytule mowa o muzeach znajdujących się w stolicy Włoch, technicznie rzecz ujmując, Muzea Watykańskie znajdują się na terenie Watykanu.

Aby przejść całą trasę zwiedzania bez zatrzymywania się, trzeba pokonać aż 7 km. Myślę, że nikogo zatem nie zdziwi fakt, że to niesamowite miejsce zajmuje 5. miejsce w rankingu najczęściej odwiedzanych muzeów na świecie, przyciągając każdego roku ponad 6 mln turystów. Wewnątrz znajdziesz dzieła takich artystów, jak Leonardo da Vinci, Caravaggio, a nawet Jan Matejko – konkretnie „Jan Sobieski pod Wiedniem”, które stanowiło dar dla papieża Leona XIII. Oprócz tego czekają na Ciebie również inne eksponaty, takie jak rzeźby, gobeliny, mapy i wiele innych.

Absolutnym sercem i jednym z najważniejszych elementów wycieczki jest Kaplica Sykstyńska, wybudowana pod koniec XV wieku. To tutaj na powierzchni 520 m² możesz na własne oczy podziwiać genialne freski Michała Anioła. Sklepienie kaplicy artysta pokrył scenami z Księgi Rodzaju (w tym słynnym Stworzeniem Adama) w latach 1508–1512, a ponad dwie dekady później domalował monumentalny Sąd Ostateczny na ścianie ołtarzowej. Warto pamiętać, że do kaplicy nie ma osobnych biletów – wejście prowadzi wyłącznie przez sale muzealne, a w samym pomieszczeniu obowiązuje całkowity zakaz fotografowania. Jest to zdecydowanie jedno z najważniejszych miejsc w Rzymie, które trzeba zobaczyć na własne oczy.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://www.museivaticani.va/content/museivaticani/en.html

Galleria Borghese

Jest to jedyne miejsce znajdujące się na tej liście, które wprowadziło ograniczenie dotyczące liczby odwiedzających. W Gallerii Borghese podczas jednej sesji zwiedzania może uczestniczyć 360 osób. Każde wejście trwa dokładnie dwie godziny. W ciągu dnia odbywa się 5 stałych turnusów: 9:00–11:00, 11:00–13:00, 13:00–15:00, 15:00–17:00 oraz 17:00–19:00. Po upływie 2 godzin obsługa prosi o opuszczenie budynku, aby wpuścić kolejną grupę. W tym muzeum nie zakupisz biletów przy kasie. Jedyną opcją jest wcześniejsza rezerwacja online.

Galleria Borghese nie jest typowym muzeum, jakie możesz sobie wyobrażać. Jest to przede wszystkim przepiękna willa z początku XVII wieku, ufundowana przez kardynała Scipione Borghese – wielkiego mecenasa sztuki i siostrzeńca papieża Pawła V. Dzięki temu, że zwiedzasz oryginalną rezydencję, wszystkie dzieła sztuki wyglądają znacznie bardziej naturalnie i „pasują” do otoczenia. Cała kolekcja została podzielona na piętra. Na parterze znajdziesz rzeźby i antyki, natomiast całe pierwsze piętro pełne jest dzieł malarskich. Największą dumą muzeum jest bez wątpienia zbiór dzieł Gian Lorenzo Berniniego. Zobaczysz tu cztery wczesne arcydzieła rzeźbiarskie, które zachwycają dynamiką i precyzją wykonania w marmurze: Apollo i Dafne, Dawid, Porwanie Prozerpiny oraz Eneasz niosący Anchizesa.

Nie możesz również przegapić kolekcji obrazów Caravaggia, która obejmuje aż 6 jego prac, w tym słynnego Chłopca z koszem owoców czy Dawida z głową Goliata. Do tego dochodzą wybitne dzieła Rafaela, jak Złożenie do grobu oraz rzeźba Antonio Canovy przedstawiająca Paulinę Bonaparte jako Wenus Zwycięską.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://borghesegallery.com/pl/

Muzea Kapitolińskie

Kolejnym punktem na mapie Rzymu, którego absolutnie nie można pominąć, są Muzea Kapitolińskie (Musei Capitolini). Jest to kompleks muzealny położony na samym szczycie Wzgórza Kapitolińskiego, wokół przepięknego placu Piazza del Campidoglio, którego projekt stworzył sam Michał Anioł.

Co ciekawe, są to najstarsze nowożytne publiczne muzea sztuki na całym świecie. Cała ta niesamowita historia rozpoczęła się w 1471 roku, kiedy papież Sykstus IV podarował mieszkańcom Rzymu kolekcję antycznych rzeźb z brązu.

Muzea koncentrują się głównie na archeologii, sztuce starożytnej oraz rzeźbie antycznej. To właśnie tutaj na własne oczy możesz podziwiać absolutne symbole Wiecznego Miasta. Pierwszym z nich jest oryginalny, monumentalny posąg konny cesarza Marka Aureliusza z II wieku n.e. (warto wiedzieć, że pomnik stojący na placu przed budynkiem to jedynie jego współczesna kopia, a oryginał przetrwał wieki tylko dlatego, że dawni chrześcijanie pomylili Marka Aureliusza z cesarzem Konstantynem). Drugim, równie ikonicznym eksponatem, jest słynna Wilczyca Kapitolińska karmiąca Romulusa i Remusa, czyli legendarnych założycieli Rzymu. Oprócz tego sale muzealne wypełniają rzędy popiersi rzymskich cesarzy i starożytnych filozofów, takich jak Sokrates, Cyceron czy Homer, a wyższe piętra kryją bogatą Pinakotekę z malarstwem włoskim.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://capitoline-museums.rometourismtickets.com/

Palazzo Barberini

Koleje miejsce, które po prostu trzeba zobaczyć, to pałac Palazzo Barberini, zlokalizowany przy Via delle Quattro Fontane 13, tuż obok Kwirynału. Budynek ten jest główną siedzibą Narodowej Galerii Sztuki Dawnej (Galleria Nazionale d'Arte Antica). Pałac wzniesiono w latach 1625–1633 na zlecenie papieża Urbana VIII z rodu Barberini.

Przy jego budowie pracowali trzej najwięksi architekci baroku: Carlo Maderno, Gian Lorenzo Bernini oraz Francesco Borromini. Dzięki temu Palazzo Barberini to jedyny budynek, w którym można bezpośrednio porównać kunszt dwóch genialnych i śmiertelnie ze sobą rywalizujących architektów. Wewnątrz zobaczysz dwie monumentalne klatki schodowe: klasyczną, kwadratową autorstwa Berniniego oraz olśniewającą, helikoidalną (ślimakową) konstrukcję Borrominiego.

Jeśli kupisz bilet i wejdziesz do środka, czekają na Ciebie 34 sale ekspozycyjne, w których zgromadzono około 1500 obrazów namalowanych między XII a XVII wiekiem. W stałej kolekcji ukryte są dwa dzieła przyciągające miłośników sztuki z całego świata. Pierwszym z nich jest słynny obraz Rafaela Santi La Fornarina (Portret młodej kobiety), przedstawiający domniemaną kochankę artysty. Drugim jest niezwykle mroczne i pełne ekspresji dzieło Caravaggia Judyta i Holofernes. Podczas spaceru po pokojach koniecznie spójrz też w górę w sali głównej – sufit zdobi tam gigantyczny fresk Pietro da Cortony Triumf Bożej Opatrzności, który dosłownie oszukuje wzrok i daje niesamowity efekt trójwymiarowości.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://barberinicorsini.org/en/

Galeria Doria Pamphilj

Następna na liście jest Galeria Doria Pamphilj, zlokalizowana w samym sercu Rzymu przy Via del Corso 305, tuż obok Placu Weneckiego. To miejsce jest największą prywatną galerią sztuki w całym mieście. Co najważniejsze, budynek nie należy do państwa ani miasta. Jego właścicielami do dziś pozostaje arystokratyczna rodzina Doria Pamphilj, która wciąż tutaj mieszka.

Zwiedzając to miejsce, poczujesz się bardziej jak gość w czyjejś luksusowej rezydencji niż w klasycznym muzeum. W 22 salach rozmieszczonych na dwóch piętrach zgromadzono ponad 650 dzieł sztuki pochodzących z okresu od XV do XVIII wieku. Jedną z wyróżniających cech galerii jest to, że zachowano w niej oryginalny układ ekspozycji z XVIII wieku, odtworzony dokładnie na podstawie szczegółowego, historycznego manuskryptu. Obrazy wiszą tu gęsto, jeden obok drugiego i jeden nad drugim – dokładnie tak, jak eksponowano je stulecia temu.

Kolekcja ma bezpośredni związek z historią Kościoła, a to za sprawą faktu, że z rodu Pamphilj wywodził się papież Innocenty X (pontyfikat w latach 1644–1655). To właśnie jego wizerunek stał się tematem najważniejszego eksponatu w całym muzeum. Mowa o genialnym Portrecie Innocentego X autorstwa Diego Velázqueza, który uchodzi za jeden z najważniejszych i najbardziej przenikliwych portretów w całej historii światowej sztuki. Oprócz tego na ścianach pałacu zobaczysz dzieła takich mistrzów, jak Caravaggio, Rafael, Tycjan, Tintoretto czy Bernini.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://www.doriapamphilj.it/en/

Muzeum Leonarda da Vinci

Zupełnie inne doświadczenia czekają Cię Muzeum Leonarda da Vinci (Leonardo da Vinci Experience). Przy opisywaniu tego miejsca koniecznie trzeba podkreślić jedną, kluczową rzecz: nie jest to klasyczna galeria sztuki z oryginalnymi płótnami mistrza, ale nowoczesne muzeum interaktywne i eksperymentalne. Jeśli podróżujesz do Rzymu z dziećmi lub po prostu chcesz na chwilę odpocząć od oglądania tradycyjnych obrazów, będzie to strzał w dziesiątkę.

Główny obiekt muzeum znajduje się przy Via della Conciliazione 19, zaledwie 300 metrów od Zamku Świętego Anioła i rzut beretem od Watykanu. Drugie, mniejsze muzeum o tej samej tematyce znajdziesz natomiast w podziemiach Bazyliki Santa Maria del Popolo przy Piazza del Popolo. Cała ekspozycja została podzielona na 5 tematycznych sal: Maszyny Lotnicze, Maszyny Wojenne, Perspektywa, Zasady oraz Galeria Malarstwa.

Główną atrakcją muzeum jest ponad 50 modeli niesamowitych maszyn, które zostały wiernie odtworzone przez włoskich rzemieślników na podstawie oryginalnych, renesansowych szkiców Leonarda. Co najlepsze, większości z tych drewnianych mechanizmów można dotknąć, wprawić je w ruch i osobiście sprawdzić, jak działają. Oprócz machin wojennych i latających, w sali malarstwa zobaczysz certyfikowane reprodukcje najważniejszych obrazów da Vinciego, na czele z jedyną w Rzymie, pełnowymiarową repliką Ostatniej Wieczerzy wykonaną w skali 1:1.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://www.leonardodavincimuseo.com/en/

Centrale Montemartini

Większość turystów kojarzy rzymskie muzea ze sterylnymi, białymi salami lub ociekającymi złotem pałacami. Zupełnie inaczej jest w przypadku Centrale Montemartini przy Via Ostiense 106, w industrialnej dzielnicy Ostiense. Ta placówka to oficjalny oddział Muzeów Kapitolińskich, ale jej koncepcja architektoniczna i wizualna daleka jest od klasycznych standardów.

Ekspozycję urządzono w murach pierwszej publicznej elektrowni w Rzymie, która została wybudowana pod koniec XIX wieku. Pomysł na muzeum narodził się zupełnie przypadkowo – w latach 90. XX wieku, podczas remontu głównej siedziby na Kapitolu, część antycznych zbiorów przeniesiono tu tymczasowo. Kontrast okazał się tak genialny, że wystawę postanowiono zostawić na stałe. Dziś starożytne, białe, marmurowe rzeźby greckie i rzymskie stoją tam ramię w ramię z gigantycznymi, czarnymi turbinami, potężnymi silnikami diesla oraz oryginalnym kotłem parowym.

Surowy, fabryczny klimat dawnej hali maszyn sprawia, że klasyczne rzeźby antyczne wyglądają tutaj naprawdę nadzwyczajnie. Jeśli lubisz nieoczywiste połączenia sztuki z industrialną architekturą, to miejsce zagwarantuje Ci najlepsze i najbardziej nietypowe doznania.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://www.centralemontemartini.org/en

Termy Dioklecjana

Wychodząc z dworca kolejowego Termini, większość turystów od razu kieruje się w stronę Koloseum, zupełnie ignorując to, co znajduje się po drugiej stronie ulicy. A to błąd, bo przy Viale Enrico de Nicola stoją Termy Dioklecjana (Terme di Diocleziano) – miejsce, które najlepiej pokazuje, czym był starożytny rozmach. Budowę tego gigantycznego kompleksu rozpoczęto około 298–306 roku n.e. za panowania cesarza Dioklecjana.

Historyczna powierzchnia tych łaźni zajmowała aż 13 hektarów, co czyniło je największym kompleksem kąpielowym w całym starożytnym Rzymie. W czasach swojej świetności termy potrafiły pomieścić do 3000 kąpiących się osób jednocześnie. Antyczne mury były tak potężne, że przetrwały stulecia. W XVI wieku sam Michał Anioł wykorzystał ocalałą salę z zimną wodą (frigidarium), aby zaprojektować w niej istniejącą do dziś, monumentalną Bazylikę Santa Maria degli Angeli.

Dziś Termy Dioklecjana funkcjonują jako jeden z czterech oficjalnych oddziałów Muzeum Narodowego w Rzymie (MNR). Choć zobaczysz tu prehistoryczne artefakty i antyczne rzeźby, prawdziwym unikatem jest tutejsza kolekcja epigraficzna. Na trzech poziomach wystawy zgromadzono około 900 eksponatów, tworząc jedną z największych na świecie baz starożytnych napisów, dokumentów i inskrypcji wyrytych w kamieniu.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://museonazionaleromano.it/en/baths-of-diocletian/

Palazzo Altemps

Zaledwie 5 minut pieszo od gwarnego Placu Navona, przy Piazza Sant'Apollinare 46, znajduje się Palazzo Altemps – miejsce, które pozwala zobaczyć, jak mieszkali i czym otaczali się dawni rzymscy arystokraci. Ten renesansowy pałac z pięknym wewnętrznym dziedzińcem i portykiem wzniesiono około 1480 roku dla Girolamo Riario, siostrzeńca papieża Sykstusa IV. Niecałe stulecie później, w 1568 roku, budynek został przebudowany na zlecenie kardynała Marco Sittico Altempsa.

Podobnie jak opisywane wcześniej Termy Dioklecjana, Palazzo Altemps jest oficjalnym oddziałem Muzeum Narodowego w Rzymie (MNR). Tutejsza kolekcja skupia się na rzeźbach greckich i rzymskich, pochodzących z najsłynniejszych kolekcji arystokratycznych, m.in. rodów Ludovisi, Mattei czy Boncompagni.

W pałacowych salach, pośród zachowanych oryginalnych dekoracji, ukryte są dwa arcydzieła starożytnego rzeźbiarstwa, dla których po prostu trzeba tu zajrzeć. Pierwszym z nich jest genialny Sarkofag Ludovisi (zwany Wielkim Sarkofagiem Bitewnym) z połowy III wieku n.e., który uchodzi za jeden z najdoskonalszych i najbardziej szczegółowych reliefów antycznych na świecie. Drugim unikatowym punktem jest Tron Ludovisi – wykonana z greckiego marmuru płaskorzeźba z V wieku p.n.e., przedstawiająca narodziny bogini Afrodyty.

Wszystkie najważniejsze informacje dotyczące cen biletów i godzin otwarcia znajdziesz tutaj: https://museonazionaleromano.it/en/palazzo-altemps/

Muzeum Narodowe w Rzymie

Naszą listę zamyka Muzeum Narodowe w Rzymie (Museo Nazionale Romano – MNR). Założona 7 marca 1889 roku instytucja miała jeden, jasny cel: ochronę bezcennych antyków i rzeźb odkrywanych masowo podczas prac budowlanych po zjednoczeniu Włoch w 1870 roku. Dziś to najważniejsze muzeum archeologiczne w mieście, którego zbiory są tak gigantyczne, że podzielono je na 4 osobne oddziały.

Głównym punktem całego kompleksu jest Palazzo Massimo alle Terme, zlokalizowany przy Largo di Villa Peretti 2, tuż obok dworca kolejowego Termini. Ten imponujący, neorenesansowy pałac skrywa w sobie 4 piętra ekspozycji. Zobaczysz tutaj m.in. genialną kolekcję starożytnych monet, rzeźby (w tym słynną kopię Dyskobolu Myrona) oraz unikalne, rzymskie mozaiki i freski z willi cesarskich, które są eksponowane w salach odtwarzających ich oryginalne, antyczne proporcje.

Trzy pozostałe filie to opisane już wcześniej Termy Dioklecjana oraz Palazzo Altemps, a także Crypta Balbi. Ta ostatnia filia to otwarte stanowisko archeologiczne, które powstało na bazie dawnego Teatru Balbusa. Po trwających 20 lat badaniach archeologicznych stworzono tam wystawę pokazującą, jak wyglądało codzienne życie mieszkańców Rzymu w czasach bizantyńskich i średniowieczu.

Muzea w Rzymie – podsumowanie

Mam nadzieję, że dzięki temu wpisowi choć odrobinę rozjaśniłam Ci, które muzea warto odwiedzić podczas podróży do Rzymu. Oczywiście nie jest to pełna lista – zapewniam, że w mieście jest ich znacznie więcej, ale jestem przekonana, że znajdziesz wśród nich coś dla siebie. Niezależnie od tego, czy szukasz najbardziej znanych dzieł sztuki, klimatycznych pałaców, czy po prostu chcesz lepiej poznać tutejsze dzieje, z pewnością się tu odnajdziesz. Warto poświęcić trochę czasu, zboczyć na chwilę z głównej trasy zwiedzania i odkryć Wieczne Miasto z nieco innej strony.