Puszcza amazońska - co w niej niezwykłego?

Dlaczego Amzonia jest taka niezwykła? Dlaczego każdy chce ją zobaczyć? Myślę, że podróżnikom nie trzeba tego tłumaczyć. 

Dżungla amazońska to największy las deszczowy na świecie, to jedno z ostatnich miejsc, gdzie panią i władczynią jest ciągle natura. To świat, gdzie wciąż można znaleźć miejsca, których nie tknęła ludzka stopa. Miejsce, gdzie musimy schylić nisko głowę przed naturą i jej prawami, a jednocześnie miejsce, gdzie człowiek myśli – tak musi wyglądać raj… To coś o wiele, wiele więcej niż dżungla, to cały świat, cała planeta – żywy, pulsujący ekosystem, potężny, skomplikowany organizm, ciągle kryjący przed nami tajemnice. Świat oszałamiający swoim bogactwem. 

Żyje tu aż co dzieisąty znany nam gatunek roślin i zwierząt – setki gatunków małp, tysiące gatunków ptaków, miliony owadów… Ciągle wiele nie zostało opisanych przez naukowców, a być może nawet widzianych przez człowieka. Każde miejsce, każda warstwa, od cienistego podszycia lasu po siągające kilkudziesięciu metrów wysokości korony drzew – to inny świat – dom wielu stworzeń, inny mikroklimat. Amazonia to nie jeden ekosystem, to ekosystem ekosystemów. To świat, który nie zmienił się od tysiąca lat. To wyprawa w samo serce dzikiej natury. 

Dżungla zajmuje dorzecze rzeki Amazonki i jej dopływów, właściwie całą północną część Ameryki Południowej. Jest większa niż cała Unia Europejska – jej powierzchnia to aż 5,5 mln kilometrów kwadratowych. To największy ekosystem świata, gigantyczny obszar lasów deszczowych, bagien i mokradeł. Rozciąga się na terenie aż 9 krajów Ameryki Południowej – Brazylii (tu znajduje się aż 60 proc dżungli), Peru, Kolumbii, Boliwii, Ekwadoru, Wenezueli, Gujany i Gujany Francuskiej oraz Surinamu. 

Jak jest w dżungli amazońskiej? Ciepło i wilgotno. Cały czas. Przez cały rok. Temperatura oscyluje zwykle wokół 30 stopni, wilgotność jest dość wysoka i właściwie codzienne pada – najintensywniej od grudnia do maja. Ale pogoda lubi się zmieniać, czasem błyskawicznie – jednego dnia możemy doświadczyć ulewy, tropikalnej ściany deszczu, by kilka godzin później cieszyć się błękitnym niebem. Spektakularne wizualnie są burze tropikalne. Często tak szybko znikają, jak się pojawiły. Niezapomniane są wschody i zachody słońca. 

Codziennie, non stop, dżungla paruje – wilgoć unosi się, tworzy chmury, by znowu w opadach trafić do lasu. Dżungla sama genialnie reguluje swój klimat, tworzy go i sama się do niego dostosowuje. To wspaniały, działający bez zakłóceń, mechanizm natury. Nie przesadzę, jeśli napiszę, że dżungla amazońska wpływa na klimat całej planety – nazywana jest nie bez powodu „płucami Ziemi”. Dlatego tak ekstremalnie ważna jest jej ochrona. 

Amazonia to prawdziwy raj dla botanika i każdego miłośnika roślin. Zieleń we wszystkich odcieniach aż kipi. A do tego wszystkie chyba kolory kwitnących tu kwiatów – olbrzymich i miniaturowych. Amazonia to też niezwykłe zapachy roślin, które w wilgotnym klimacie są wyjątkowo intensywne. Inny jest zapach Amazonii o każdej porze dnia, inny po burzy, inny tuż po zachodzie słońca. To, co zapamiętuje się tutaj, to też zapachy. 

Roślin jest tu ponad 40 tysięcy gatunków! Od gigantycznych drzew i olbrzymich lian, po maleńkie kwiatuszki mchów czy miniaturowe roślinki wodne. Są tu wielkie figowce i kapokowce, tworząc wysoko zielony dach lasu. Wśród nich orzechowce brazylijskie, mogące żyć nawet 800 lat. Są liany oplatające konary, rosnące na drzewach epifity, niżej krzewy i paprocie, jeszcze niżej mchy… Każdy miejsce jest tu pełne roślinnego życia, każda chwila to zachwyt, odkrycie.

Oto gigantyczna lilia wodna Victoria Amazonica – tak, jej kwiaty mogą mieć nawet 3 metry średnicy! A te tysiące gatunków orchidei! W każdym możliwym kształcie i kolorze, i wielkie helikonie, kosmiczne kwiaty passiflory, jaskrawe storczyki… A to mocno czerwone drzewo? Sangre de drago – smocza krew – miejscowi stosują go do leczenie ran. Albo znana nam guarana – jej nasiona zawierają więcej kofeiny niż kawa. Zresztą, jest tu i dzika kawa. Stąd pochodzi też kakao, wanilia czy kauczukowiec. Ponoć 25% znanych nam dziś leków zawiera substancje pochodzące z amazońskich roślin. 

Oczywiście Amazonia to też najbogatszy na Ziemi ekosystem też pod względem fauny. W gęstym deszczowym lesie, a także w wodach Amazonii, żyją setki tysięcy gatunków zwierząt – ile dokładnie – tego nie da się określić, bo wiele z nich jest jeszcze nieznanych nauce. Na jednym hektarze dżungli można spotkać więcej gatunków niż w połowie Europy. Są zwierzęta, które zobaczysz prawie na pewno, są takie, których ujrzenie jest największym szczęściem i są nieomal mityczne, żyjące tylko w legendach miejscowych. I zapewne mnóstwo takich, których nie zna jeszcze człowiek. 

Królem jest tu jaguar – cichy władca dżungli. Doskonale radzi sobie zarówno w wysokich koronach drzew, jak i w wodzie. Są setki gatunków małp – je spotkasz na pewno, w tym sławne leniwce, spędzające większość życia zawieszone na konarach drzew. Spotkasz też wesołe kapucynki, hałaśliwe wyjce, kolorowe małe tamariny i lubiące ludzi arawaki. Podróżnicy uwielbiają różowe delfiny rzeczne żyjące w Amazonce i jej dopływach. Są tu też anakondy, jaskrawe żaby i oczywiście tysiące kolorowych i hałaśliwych ptaków. Jest ich ponad 1300 gatunków – barwne ary, tukany i kolibry… święte quetezale i wielkie harpie. Warto tu przyjechać choćby dla samych ptaków – chyba żaden zakątek Ziemi nie może dorównać ptasim bogactwem Amazonii... 

Fascynujący jest nie tylko świat przyrody, ale i mieszkający tu ludzie. Szacunkowo mieszka tu ok 30 milionów osób należących do kilkuset grup etnicznych. Rdzennych plemion żyje ok 300 – każde ma swą kulturę, język i wierzenia, wszystkie ekstremalnie ciekawe. Są też ludy żyjące w całkowitej izolacji. Mieszkańcy Amazonii żyją w idealnej harmonii z naturą, znając ją jak własny dom – w końcu nim jest. Mieszkają głęboko w głuszy, albo nad rzeką lub nawet na niej. Uprawiają rośliny lub zajmują się zbieractwem. Spotkanie z nimi zawsze pamięta się na długo. 

Właściwie można wybrać się tu przez cały rok – choć najlepszym okresem jest czas od czerwca do października. Wtedy pada mniej, poruszanie się po dżungli jest ciut łatwiejsze. Okres od listopad do maja, czyli pora deszczowa, to czas, gdy Amazonia jest najbardziej zielona i bujna, łatwiej poruszać się po rzekach mających wysoki stan, kolory są intensywniejsze. 

Amazonia to miejsce, którego nie trzeba reklamować, do którego nie trzeba namawiać. Ona przyzywa swoich – więc jeśli o niej marzysz – jedź! To esencja przygody. Świat, który odurzy wszystkie zmysły, pełen kolorów, dźwięków, zapachów. Śpiew ptaków, zapach kwiatów w deszczu, wijące się liany, dumna Amazonka… To podróż życia, wyprawa, której nie da się zapomnieć.