Valletta - co zobaczyć w stolicy Malty

Vallettę nazywa się miastem „zbudowanym przez dżentelmenów dla dżentelmenów”, a całe centrum miasta figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Spacer po Valletcie to prawdziwa podróż w czasie. W Muzeum Archeologicznym podziwiać można neolityczne maltańskie rzeźby sprzed tysięcy lat, wąskie uliczki pamiętają czasy rycerzy, barokowe wnętrza zachwycają przepychem, a między zabytkowymi fasadami wciąż można natknąć się nawet na charakterystyczne brytyjskie czerwone budki telefoniczne. Mimo miejscami stromych ulic i licznych schodów, ze względu na jej małą powierzchnię, z powodzeniem można ją zwiedzać pieszo!

Pałac Wielkiego Mistrza

Pałac Wielkiego Mistrza to jeden z najważniejszych i najbardziej imponujących zabytków Valletty. Wzniesiony w XVI wieku, pierwotnie jako siedziba wielkich mistrzów, przez kolejne stulecia nieustannie zmieniał swoją rolę, pozostając jednak ośrodkiem władzy na wyspie. Był rezydencją wielkich mistrzów zakonu, siedzibą brytyjskich gubernatorów, a obecnie mieści się tu urząd prezydenta Malty oraz muzeum.

Wnętrze pałacu robi niezwykłe wrażenie. Sale reprezentacyjne odznaczają się pięknymi malunkami i zachwycają rozmachem. Szczególnie warto zwrócić uwagę na Salę Gobelinów, Salę Tronową oraz inne, których ściany pokrywają malowidła przedstawiające dawnych władców i dramatyczne sceny z Wielkiego Oblężenia Malty w 1565 roku - zdecydowanie najważniejszego momentu w historii wyspy.

Nie można też pominąć pałacowej zbrojowni. To tutaj znajdują się rycerskie zbroje, broń, a nawet oryginalne uzbrojenie używane podczas wielkiego oblężenia. Wizyta w Pałacu Wielkiego Mistrza to doskonała okazja, by poczuć atmosferę czasów, gdy Valletta była jedną z najważniejszych twierdz Europy. Warto jednak pamiętać, że ze względu na to, iż miejsce to dalej pozostaje siedzibą władz, w czasie ważnych wydarzeń muzeum bywa czasowo i bez żadnego uprzedzenia zamknięte.

Ogrody Barrakka

Ogrody Barrakka - zarówno Górne, jak i Dolne - to jeden z najbardziej malowniczych zakątków Valletty.

Powstały one w XVII wieku, pierwotnie jako prywatne miejsce wypoczynku dla rycerzy Zakonu Maltańskiego należących do domu języka włoskiego. Dzięki swojemu położeniu na wysokich murach obronnych pełniły również funkcję punktu obserwacyjnego, z którego kontrolowano ruch w porcie położonym w dole.

Dziś Ogrody Barrakka są ogólnodostępne i stanowią obowiązkowy punkt każdej wizyty w stolicy Malty. Od połowy XIX wieku, kiedy otwarto je dla szerokiej publiczności, zachwycają zarówno mieszkańców, jak i turystów, oferując jedne z najpiękniejszych widoków na wyspie.

Z Górnych Ogrodów rozciąga się spektakularny widok na Wielki Port, majestatyczny Fort St. Angelo w oddali oraz tzw. maltańskie Trójmiasto, czyli Vittoriosę, Sengleę i Cospicuę. Eleganckie arkady, zadbane alejki i liczne pomniki, w tym popiersie Winstona Churchilla, subtelnie przypominają o brytyjskim rozdziale w historii Malty.

Na specjalnej planszy wskazane są także najważniejsze filmowe maltańskie miejscówki, bo wyspa wielokrotnie była żywym plenerem do filmów. Kręcono tu nie tylko „Troję” czy „Gladiatora”, ale także niektóre odcinki „Gry o tron”.

Saluting Battery

Tuż pod Ogrodami Barrakka znajduje się jedno z najbardziej widowiskowych miejsc w Valletcie - słynna Saluting Battery, czyli bateria salutacyjna. Jej historia sięga XVI wieku, co sprawia, że jest jedną z najstarszych niemal nieprzerwanie działających instalacji artyleryjskich na świecie.

W przeszłości pełniła ważną rolę - to właśnie stąd oddawano saluty na cześć wpływających do portu okrętów, a także wykorzystywano ją jako element systemu obronnego miasta.

Współcześnie Saluting Battery przyciąga turystów z całego świata dzięki widowiskowym pokazom wystrzałów z armat, które odbywają się codziennie, punktualnie w południe oraz o godzinie 16:00. Można je podziwiać bezpłatnie z Ogrodów Barrakka, które wówczas ściągają tłumy odwiedzających.

To wyjątkowe wydarzenie pozwala na chwilę przenieść się w czasie i stanowi jedną z najważniejszych atrakcji miasta.

Pałac Casa Rocca Piccola

Casa Rocca Piccola to wyjątkowe miejsce na mapie Valletty - XVI-wieczny pałac, który do dziś pozostaje w rękach tej samej arystokratycznej rodziny de Piro. To jedna z nielicznych rezydencji na Malcie, gdzie historia nadal trwa.

Pałac liczy ponad 50 pomieszczeń, jednak dla zwiedzających udostępniono tylko część z nich. Wnętrza zachowały swój oryginalny charakter - pełne zabytkowych mebli, dzieł sztuki, obrazów i i dekoracji robią ogromne wrażenie i pozwalają zajrzeć do ukrytego świata dawnej maltańskiej arystokracji.

Co ciekawe, znajdują się tu także podziemne schrony z czasów II wojny światowej. To właśnie tutaj około 100 mieszkańców okolicy znalazło schronienie podczas intensywnych bombardowań Malty.

Valletta Waterfront

Valletta Waterfront należy do najbardziej modnych i tętniących życiem miejsc w stolicy Malty. Ta odrestaurowana część portowa z XVIII wieku powstała z inicjatywy wielkiego mistrza Manuela Pinto da Fonseca i przez lata pełniła funkcje gospodarcze. Charakterystyczne kolorowe budynki, które przyciągają turystów, niegdyś były zwyczajnymi magazynami portowymi. O ich przeznaczeniu, według lokalnej tradycji, informował kolor drzwi - inne barwy oznaczały składy zboża, inne ryb, a jeszcze inne towarów przemysłowych, takich jak mydło czy liny. Ten pomysłowy system przetrwał do dziś w formie barwnej architektury, która stała się jednym z symboli nowoczesnej Valletty.

Obecnie Valletta Waterfront to tętniące życiem centrum rozrywki. Wzdłuż nabrzeża ciągną się liczne restauracje, bary i kawiarnie. To świetne miejsce na spacer czy wieczorne wyjście do knajpki. Oświetlone fasady różnobarwnych budynków odznaczają się szczególnym urokiem po zmroku.

Fontanna Trytona

Znajdująca się tuż przy głównym wejściu do miasta, imponująca Fontanna Trytona wita wszystkich, którzy przekraczają bramy Valletty. Fontanna zaprojektowana została w latach 50. XX wieku przez maltańskich artystów - Vincenta Apapa oraz Victora Anastasi i szybko stała się jednym z symboli stolicy. Rzeźba przedstawia trzech potężnych Trytonów - mitycznych bogów morza - którzy podtrzymują ogromną misę fontanny.

Około 10 lat temu fontanna przeszła gruntowną renowację, by nadać jej nowy blask, kiedy to Valletta nosiła tytuł Europejskiej Stolicy Kultury.

Dziś jest nie tylko jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w mieście, ale także popularnym miejscem spotkań i obowiązkowym przystankiem na zdjęcie dla wszystkich zwiedzających miasto.

Pjazza Teatru Rjal

Pjazza Teatru Rjal to jedno z najciekawszych i jednocześnie najbardziej kontrowersyjnych miejsc w Valletcie. Ta nowoczesna przestrzeń kulturalna powstała na ruinach dawnego Royal Opera House, które zniszczono podczas bombardowań w czasie II wojny światowej. Zamiast odbudowywać gmach w pierwotnej formie, władze miasta zdecydowały nadać temu miejscu zupełnie nowy kształt i formę.

Projektantem został światowej sławy architekt Renzo Piano, który w odważny sposób połączył elementy historii ze współczesnością. Zachowane fragmenty ruin opery harmonijnie zestawiono z nowoczesnymi elementami architektonicznymi.

Obecnie Pjazza Teatru Rjal funkcjonuje jako otwarta scena, na której odbywają się koncerty, spektakle i liczne wydarzenia artystyczne, szczególnie w sezonie letnim. To idealne miejsce na wieczór pod gołym niebem, zwłaszcza że Malta słynie z imponującej liczby słonecznych dni w roku, a Valletta uchodzi za jedną z najbardziej nasłonecznionych stolic Europy.

Prokatedra św. Pawła

Prokatedra św. Pawła to jeden z najbardziej charakterystycznych punktów Valletty. Jej olbrzymia kopuła widoczna jest z wielu miejsc i stanowi prawdziwy symbol miasta, uwieczniony na magnesach, pocztówkach, a przede wszystkim na zdjęciach turystów. Świątynia, choć imponująca, jest stosunkowo młoda. Wzniesiona została dopiero w XIX wieku, w okresie panowania brytyjskiego jako miejsce kultu dla społeczności anglikańskiej. Stanowi tym samym ciekawy wyjątek na mapie wybitnie katolickiej Malty, gdzie protestancki kościół jest rzadkością.

Wnętrze prokatedry, zgodnie z anglikańską tradycją religijną, jest dość ubogie. Zamiast licznych zdobień i złoconych detali, od których aż mieni się w oczach w innych kościołach maltańskich, tu przeważa prostota.

Siege Bell War Memorial

Siege Bell War Memorial to jedno z najbardziej poruszających miejsc w Valletcie - pomnik poświęcony lokalnym ofiarom II wojny światowej. Usytuowano go na skraju murów obronnych, skąd rozciąga się szeroki widok na morze. Odsłonięty został w 1992 roku.

Centralnym elementem monumentu jest potężny dzwon, który każdego dnia w południe rozbrzmiewa, przypominając o tragicznych wydarzeniach i docierając nie tylko do mieszkańców samej Valletty, ale i dużo dalej.

Podczas II wojny światowej Malta odegrała kluczową rolę jako strategiczna baza aliantów i tym samym była jednym z najbardziej bombardowanych miejsc w Europie. Mimo ogromnych zniszczeń, mieszkańcy wykazali się niezwykłym bohaterstwem i hartem ducha. W uznaniu za te zasługi w 1942 roku cała wyspa została odznaczona jednym z najwyższych brytyjskich odznaczeń cywilnych, Krzyżem Jerzego.

Konkatedra św. Jana

Jednym z najważniejszych zabytków Valletty jest Konkatedra św. Jana, wzniesiona przez Zakon Maltański jako główna świątynia dla stacjonujących tam rycerzy. Mimo że jej zewnętrzna fasada nie rzuca się zbytnio w oczy i może sprawiać wrażenie nieco oszczędnej, to jednak to, co kryje się w środku, należy do najwspanialszych przykładów baroku w całej Europie.

Wnętrze wprost zachwyca i zapiera dech w piersiach niezwykłym bogactwem zdobień - od typowo barokowych złoconych detali i misternych ornamentów po olbrzymie freski, umieszczone tuż pod sufitem. Warto się im bliżej przyjrzeć - niektóre z nich zostały namalowane z takimi światłocieniami, by tworzyć przestrzenne iluzje. Wygląda to tak, jakby poszczególne postacie wprost wychodziły z sufitu! Równie wyjątkowa jest posadzka świątyni składająca się z setek marmurowych płyt nagrobnych rycerzy Zakonu Maltańskiego, która niestety bywa zasłonięta grubymi dywanami. Boczne kaplice należące do poszczególnych domów rycerskich dużo mówią o rywalizacji pomiędzy danymi domami.

Wszystkie te detale najlepiej podziwiać z położonego nad wyjściem balkonu - dopiero stąd widać w pełnej krasie potęgę konkatedry. Prawdziwym skarbem kościoła są jednak nie tylko zdobienia, ale przede wszystkim dwa dzieła Caravaggia umieszczone w bocznej kruchcie, w tym słynne „Ścięcie św. Jana Chrzciciela”. To jedyny obraz, który artysta, po burzliwej młodości wstąpił do Zakonu Kawalerów Maltańskich, kiedykolwiek podpisał imieniem i nazwiskiem.

Republic Street

Republic Street to główna arteria Valletty, biegnąca przez całe historyczne centrum miasta. Eleganckie fasady zabytkowych budynków z drewnianymi maszrabijami przeplatają się tu z licznymi sklepami, kawiarniami i tętniącymi życiem knajpkami.

Ulica została wytyczona już w XVI wieku jako część regularnego układu urbanistycznego zaprojektowanego przez Zakon Maltański. Wzdłuż niej rozmieszczono najważniejsze budynki stolicy - Pałac Wielkich Mistrzów, konkatedrę, parlament.

Spacer Republic Street to najlepsza wizytówka miasta. Można tu podpatrzeć codzienne życie mieszkańców, zajrzeć do lokalnych sklepików z doskonałą maltańską oliwą, dobrze zjeść czy zatrzymać się na kawę.

Fort Saint Elmo

Fort Saint Elmo to bez wątpienia jedna z najważniejszych twierdz w historii Malty, która odegrała kluczową rolę podczas Wielkiego Oblężenia w 1565 roku. Choć ostatecznie została zdobyta przez wojska osmańskie, jej bohaterska obrona mocno opóźniła dalsze ataki wroga i pozwoliła stacjonującym gdzie indziej rycerzom na przygotowanie się do walki.

W późniejszych czasach, ten położony na końcu półwyspu Sciberras, imponujący fort strzegł wejścia do dwóch najważniejszych portów wyspy, co czyniło go strategicznym punktem o ogromnym znaczeniu militarnym.

Obecnie w Forcie Saint Elmo mieści się Narodowe Muzeum Wojny, które przedstawia historię wyspy, od czasów starożytnych, przez okres wielkich oblężeń, aż po wydarzenia II wojny światowej.

Manoel Theatre

Teatr Manoela to jeden z najstarszych niemal nieprzerwanie działających teatrów w Europie, otwarty w 1732 roku. Został ufundowany przez samego wielkiego mistrza Zakonu Maltańskiego Antonio Manoela de Vilhenę, jako miejsce mające być dostępne zarówno dla arystokracji, jak i zwykłych mieszkańców miasta.

Wnętrze zachwyca bogactwem barokowego wystroju - złocenia, drewniane loże oraz elegancka sala tworzą wyjątkową kompozycję, która przetrwała wieki. Teatr słynie również z doskonałej akustyki, dzięki której od stuleci odbywają się tu popularne przedstawienia muzyczne.

Do dziś regularnie organizowane są tu ciekawe spektakle operowe, koncerty oraz przedstawienia teatralne, które wprowadzają nowoczesne tchnienie do zabytkowego miejsca.

Rejs po zatokach Valletty

Rejs po zatokach Valletty to najlepszy sposób, by zobaczyć stolicę Malty z zupełnie innej perspektywy - od strony morza, skąd miasto prezentuje się najbardziej pocztówkowo.

Trasa, w zależności od wybranej opcji, prowadzi przez naturalne zatoki i porty otaczające miasto, w tym najważniejszy - słynny Wielki Port, czyli Grand Harbour. Po drodze mija się historyczne forty i nadbrzeża, a strome mury twierdz przypominają o burzliwej przeszłości Malty. Szczególne wrażenie robi widok na tzw. „Trójmiasto”, które z wody wygląda jak żywa pocztówka oraz na wspomnianą wcześniej olbrzymią kopułę maltańskiej katedry. Najlepiej prezentuje się ona z punktu, skąd zazwyczaj takie rejsy ruszają, czyli z pobliskiej Sliemy.

W czasie rejsu podziwiać można nowoczesne oblicze Malty - współczesny port, imprezowe nadbrzeże czy przystań jachtów. Przy odpowiedniej pogodzie, w niewielkich zatoczkach i na wciśniętych gdzieniegdzie skalistych plażach dostrzeże się także siedzących wędkarzy albo i kąpiących się w morzu mieszkańców.

Barwne historie wzbogaci komentarz kapitana statku, a widok na Vallettę od strony morza na długo zostanie w pamięci.

Zapraszamy na Maltę

Valletta to miejsce, gdzie historia nie jest zamknięta w muzeach, ale obecna niemal na każdym kroku. Każda ulica i każdy zakątek opowiadają fragment długiej historii wyspy. Najlepiej wysłuchać jej i zobaczyć na własne oczy na miejscu.