Sycylia – co warto wiedzieć?

Gdzie leży Sycylia?

Sycylia leży na południu Europy. Jest tak daleko wysunięta w kierunku równika, jak brzegi kontynentalnej Hiszpanii. Od należącego do Włoch Półwyspu Apenińskiego oddziela ją jedynie wąski przesmyk, czyli Cieśnina Mesyńska. W najwęższym miejscu od brzegu kontynentu jest niewiele ponad trzy kilometry. Przeciętny pływak dałby radę przebyć taki dystans wpław. To na tyle blisko, że bez lornetki zobaczysz brzeg półwyspu i urocze miasteczko Scilla. Czy z Sycylii daleko jest do brzegów Afryki? Od Tunezji dzieli wyspę prawie 150 km.

Sycylia – powierzchnia

Sycylia jest największym włoskim regionem. Jednocześnie to największa wyspa na Morzu Śródziemnym. Żeby ją objechać dookoła, należałoby pokonać trasę o długości około 1000 kilometrów. Jadąc samochodem bez przerwy zajęłoby Ci to kilkanaście godzin. W przypadku postojów na zwiedzanie najważniejszych punktów należy dysponować co najmniej tygodniowym urlopem. Ja objechałam wyspę w trakcie wycieczki zorganizowanej przez Biuro Podróży Itaka. I gdybym miała powtórzyć to doświadczenie, to wybrałabym ponownie taką zorganizowaną formę wycieczki.

Sycylia a Włochy

Sycylia należy do Włoch. Cała wyspa stanowi jeden z dwudziestu regionów Italii. Jest dość wyjątkowa ze względu na posiadaną autonomię. Jej samodzielność można porównać z autonomią stanów wchodzących w skład USA, bliską odrębności krajów należących do Unii Europejskiej. Większość odprowadzanych na wyspie podatków trafia do skarbu Sycylii. W zamian za to region samodzielnie musi finansować lokalną służbę zdrowia, edukację, transport oraz infrastrukturę drogową. Posiada własne struktury władzy, a prezydent Sycylii dysponuje szerokimi uprawnieniami wykonawczymi. Władze w Palermo decydują także o ochronie i zarządzaniu dziedzictwem kulturowym wyspy oraz o gospodarce i planowaniu przestrzennym.

Stolica Sycylii – Palermo

Stolicą Sycylii jest leżące na północno-zachodnim krańcu wyspy Palermo. To jedno z największych włoskich miast i jeden z ważniejszych portów. To właśnie tutaj zawijają wielkie wycieczkowce w trakcie swoich rejsów po Morzu Śródziemnym. Do nazywanego włoską stolicą street foodu Palermo najłatwiej jest dotrzeć samolotem. Tutejsze lotnisko znajduje się w odległości 30 kilometrów od centrum miasta.

Popularnych przekąsek (ryżowych arancine, pane ca meusa – kanapek ze smażoną śledzioną oraz pane e panelle – kanapek z plackami z ciecierzycy) warto szukać na miejscowych targach il Capo, la Vucciria oraz Ballarò.

Co warto zobaczyć w Palermo?

Palermo wprawi w zachwyt zarówno miłośników enogastronomii (połączenia turystyki kulinarnej i winiarskiej), jak i pasjonatów architektury arabsko-normańskiej, barokowej czy secesyjnej. Nie wyjadą stąd rozczarowani koneserzy opery ani poszukujący miejsca na city-break z opcją plażowania. Zachwycą się Palermo łowcy miejskiej fotografii, a także ci, których fascynują barwne, wielokulturowe, tętniące życiem miasta.

Wśród perełek do zobaczenia w Palermo znajdują się m.in. grobowce na terenie starożytnego cmentarza. Pochodzą one z okresu założenia Palermo przez Fenicjan. Bardzo specyficzną, dla niektórych wręcz ocierającą się o makabrę atrakcją, są inne miejsca pochówku. Złożone w katakumbach pod klasztorem Kapucynów ciała uległy naturalnej konserwacji. W miejscu tym można zobaczyć 8000 mumii.

Jednym z najważniejszym zabytków stolicy wyspy jest wzniesiony w XI wieku Palazzo dei Normanni wraz z kaplicą Capella Palatina. Fasada siedziby rodów królewskich robi niesamowite wrażenie. Wizyta wewnątrz kaplicy przyćmiewa widok z zewnątrz. Kopułę oraz absydy pokrywają złote mozaiki – żadne zdjęcie nie odda przepychu tego miejsca.

Jednym z bardziej fotogenicznych miejsc w Palermo jest katedra. Arabsko-normańska budowla wzbogaciła się o elementy z kolejnych epok. Warto pokusić się o wejścia na dach Cattedrale di Palermo. Z tego miejsca można podziwiać panoramę miasta oraz zatokę.

Miasto szczyci się także młodszymi zabytkami. Znajdziesz wiele obiektów wzniesionych w wyjątkowo zdobnym w ornamenty stylu, zwanym barokiem sycylijskim. Do miejsc, których nie można ominąć, należy ośmiokątne skrzyżowanie placu Villena. Nazywany jest on Quattro Canti, gdyż cztery wklęsłe fasady kamienic opowiadają historie rzek, pór roku, władców oraz świętych. Obok skrzyżowania znajduje się teatralna kompozycja dziesiątek rzeźb tworzących Fontana Pretoria.

Niektóre z zabytków są niepozorne z zewnątrz, a zaskakują po przekroczeniu ich progów. Tak jest w przypadku skromnych fasad kościołów Casa Professa, Chiesa di Santa Caterina, czy Chiesa di San Giuseppe dei Teatini.

Wyjątkowy charakter mają niektóre budynki z przełomu XIX i XX wieku. To okres, w którym Palermo przeżywało swój "złoty wiek" gospodarczy. Stało się ono wówczas jedną z europejskich stolic stylu Art Nouveau (po włosku zwanego Stile Liberty). Perełkami z tego okresu są pałacyki: Villino Florio, Villa Igiea, Chiosco Ribaudo, Villa Malfitano Whitaker. W tym okresie została wytyczona ulica Via Libertà . Wokół niej zaczęła powstawać nowa, bogata dzielnica Palermo. Spacerując tą ulicą i jej przecznicami, można zobaczyć liczne kamienice z przełomu wieków z charakterystycznymi secesyjnymi balkonami i detalami.

Do obiektów, na które koniecznie należałoby zwrócić uwagę, należą monumentalne teatry. Teatro Massimo to największy teatr operowy we Włoszech i trzeci co do wielkości w Europie. Wnętrze słynie z doskonałej akustyki i luksusowej Sali Wielkiej. Teatro Politeama Garibaldi jest z kolei siedzibą Sycylijskiej Orkiestry Symfonicznej. Budynek ma unikalny kształt inspirowany rzymskimi amfiteatrami.

Niedaleko od centrum stolicy Sycylii znajduje się położona u podnóża gór Monte Pellegrino e il Monte Gallo dzielnica Mondello. To miejsce znane z białek plaży i widoków jak na Karaibach, ale także pałacyków we wspomnianym stylu Libery.

Palermo to jedno z najbardziej wielokulturowych i kontrastowych miast na świecie. Jego wyjątkowość związana zarówno z malowniczym położeniem, południową roślinnością, zachwycającą architekturą, ale i gwarem targowisk oraz kulinarnymi doznaniami jakie oferuje.

Wulkan Etna

Etna jest niekwestionowanym symbolem wyspy. Wznosi się na ponad 3.400 metrów i przez sporą część roku pozostaje ośnieżona. To najwyższy i jednocześnie najbardziej aktywny w Europie wulkan. Do jego głównych kraterów można dotrzeć z parkingu pod schroniskiem Sapienza wjeżdżając kolejką linową na wysokość 2500 metrów. Kolejny etap pokonuje się specjalnym terenowym busem. Ze zboczy Etny można podziwiać zapierającą dech w piersi panoramę. Widać stąd morze, okoliczne pasma górskie, a także Taorminę. Etna posiada cztery główne kratery i około trzysta mniejszych, położonych na zboczach.

Sycylia – język

Oficjalnym językiem urzędowym na Sycylii jest włoski. Ponad połowa mieszkańców wyspy posługuje się w życiu codziennym sycylijskim. Jego użycie jest szczególnie rozpowszechnione wśród osób starszych oraz mieszkających poza miejscowościami turystycznymi, a także w głębi lądu. Sycylijski nie jest dialektem, ale właśnie odrębnym językiem. Choć jest podobny do włoskiego dla obcokrajowca lub mieszkańca północnych Włoch, płynna mowa wyspiarzy przypomina hiszpański lub portugalski. Dodatkowo w samym języku jest sporo naleciałości arabskich, francuskich, normandzkich i hiszpańskich.

Możliwość komunikowania się po angielsku ogranicza się w zasadzie do restauracji, hoteli i kas biletowych w dużych placówkach muzealnych. Od ponad dwudziestu lat nauka angielskiego jest obowiązkowa we wszystkich włoskich szkołach, więc młodsze osoby powinny zrozumieć podstawowe komunikaty. W przypadku osób dojrzałych nie należy na to liczyć. Pamiętaj, że Sycylijczycy są niezwykle otwarci i gościnni. Za pomocą gestów albo przy użyciu translatorów będą w stanie przełamać barierę językową.

Sycylia – mieszkańcy

Sycylię zamieszkuje mniej niż 5 milionów mieszkańców. To czwarty pod względem liczby ludności region Włoch. Zdecydowana większość Sycylijczyków (70%) zamieszkuje w dużych miastach, takich jak Palermo, Katania i Messyna - na ich peryferiach bądź w miasteczkach na wybrzeżu. Środkowa, górzysta część wyspy zmaga się z procesem wyludnienia. To z tej części pochodzą informacje o domach na sprzedaż za przysłowiowe 1 euro.

Ważniejsze od liczb jest to, że Sycylijczycy słyną ze swego ciepła i gościnności. Wiele łączy Polaków z mieszkańcami wyspy. „Gość w dom, Bóg w dom” – mówi jedno z polskich przysłów. Także na Sycylii gość może liczyć na ogromną hojność, jeśli chodzi o jedzenie i wspólne spędzanie czasu. Obie nacje łączy duma kulturowa. Sycylijczycy są dumni ze swojej tysiącletniej historii, zabytków, krajobrazów oraz własnego języka sycylijskiego. Kolejnym łączącym nas ogniwem jest przywiązanie do rodziny. Różni nas natomiast ekspresyjność. Sycylijczycy komunikują się z używając bogatej gestykulacji i wyrazistego tonu głosu. Mają też duże poczucie ironii.

Ile trwa lot na Sycylię?

Lot na Sycylię trwa niewiele więcej niż lot do Rzymu. Z Warszawy dotrzesz na wyspę w ok. 2 godziny 35 minut. Z Katowic podróż zajmuje ok. 2 godz. 20 minut. Na wyspie możesz wylądować albo na lotnisku w Katanii, albo w Palermo. Sezonowe połączenia realizuje także lotnisko w Trapani.

Czy na Sycylii jest bezpiecznie?

Sycylia uznawana jest za region bezpieczny dla turystów. Podobnie jak we wszystkich dużych miastach zdarzają się jednak kradzieże. Wyjątkową ostrożność należy zachować w miejscach zatłoczonych: na targowiskach czy plażach publicznych.

Ruch drogowy na wyspie może wydawać się chaotyczny. Wypożyczając samochód zaleca się wykupienie pełnego pakietu ubezpieczeniowego. Główne drogi na wyspie: Palermo-Katania i Messyna-Katania są w dobrym stanie. Inaczej ma się rzecz w przypadku dróg wewnątrz wyspy.

Erupcje Etny, choć będące zjawiskiem codziennym, nie wpływają na bezpieczeństwo. Należy się jednak liczyć z przejściowymi, z reguły krótkotrwałymi problemami na lotnisku w Katanii. Sycylia, podobnie jak całye Włochy, jest obszarem aktywnym sejsmicznie. Poważne trzęsienia ziemi występują rzadko. Ostatnie takie wydarzenie na wyspie miało miejsce w 1990 roku.

Podstawowe informacje o Sycylii

Sycylia należy do Włoch, więc podróżując nie potrzebujesz paszportu – wystarczy dowód osobisty. Ceny na Sycylii są generalnie niższe niż w północnych Włoszech. Mniej zapłacisz za kawę, lody, street food. Oczywiście w miejscach turystycznych należy spodziewać się rachunków wyższych aniżeli poza nimi.

Lata na Sycylii są bardzo gorące i suche. Temperatury często przekraczają 40°C, zaś woda w morzu osiąga 25-29°C. Od grudnia do lutego możesz spodziewać się temperatur poniżej 20°C, a w górach poniżej 0°C. Na wybrzeżu zimy są deszczowe, a wysoko w górach regularnie pada śnieg.

Na wyspie odnaleźć można zabytki kultury greckiej, rzymskiej, arabskiej czy normańskiej. Wśród turystycznych atrakcji wymienić należy Dolinę Świątyń (Valle dei Templi) w Agrigento. To jeden z najlepiej zachowanych kompleksów starożytnych świątyń greckich na świecie. Syrakuzy i wyspa Ortigia to z kolei ojczyzna Archimedesa, pełna urokliwych barokowych uliczek i antycznych ruin. Sercem sycylijskiego baroku jest miasteczko Noto. Z malowniczego położenia z widokiem na Etnę i morze oraz starożytnego teatru grecko-rzymskiego słynie Taormina. Na wyspie znajdziesz wiele urokliwych nadmorskich miasteczek – jak choćby szczycące się monumentalną katedrą normańską i piękną plażą Cefalù. Miłośnicy kąpieli słonecznych czy pragnący poznać podwodną florę i faunę znajdą wiele wartych odwiedzenia zakątków. Do najbardziej znanych należą: Scala dei Turchi (Realmonte, Agrigento), Spiaggia di Calamosche (Riserva di Vendicari, Siracusa), San Vito Lo Capo (Trapani).

Wycieczki lokalne można wykupić zarówno u lokalnych operatorów, jak i pokusić się o wynajęcie samochodu i samodzielną eksplorację wyspy. Pociągami można dotrzeć m.in. z Palermo do Mesyny czy Trapani, z Mesyny do Katanii i dalej do Syrakuzy.

Kuchnia sycylijska jest uznawana za jedną z najlepszych we Włoszech. Znajdziesz w niej wpływy arabskie, greckie, rzymskie i normandzkie. W trakcie podróży na wyspę spróbuj arancini – smażonych ryżowych kulek z różnymi nadzieniami, kanapek pane e panelle z plackiem z ciecierzycy, słodkich deserów z serem ricotta (cannoli i cassata). Skosztuj granity albo lodów serwowanych z maślaną bułką. Tutejsza „pizza” nazywa się sfincione i w przeciwieństwie do neapolitańskiej to grube, puszyste ciasto. Wśród dań głównych znajdziesz makarony alla Norma (ze świeżych pomidorów, smażonego bakłażana, bazylii oraz dużej ilości słonej ricotty), con le sarde (z dodatkiem świeżych sardynek, dzikiego kopru włoskiego, rodzynek, orzeszków piniowych i szafranu), a także caponata (słodko-kwaśny „gulasz” warzywny), no i oczywiście bogactwo dań rybnych (m.in. couscous di pesce – kuskus z bogatym, aromatycznym wywarem z ryb i owoców morza; involtini di pesce spada – grillowane lub pieczone roladki z miecznika).

Sycylia – co warto wiedzieć? Podsumowanie

Sycylia to wyspa, która nie pozostawia nikogo obojętnym. Warto przed przybyciem zastanowić się, jaki jest Twój cel. Miłośnicy plażowania, kąpieli morskich albo sportów wodnych powinni przybyć na wyspę latem i wybrać jeden z kurortów oferujących szeroką gamę rozrywek. Pasjonatom zabytków, pragnącym odkrywać miasta poleciłabym wyjazd na wyspę w mniej gorącym okresie. Jeśli zależy Ci na spokojniejszym urlopie poszukaj hoteli leżących nieco dalej od głównych atrakcji turystycznych albo wybierz się na Sycylię poza sezonem. Jeśli kochasz dobrą kuchnię, to wyjedziesz z Sycylii szczęśliwy niezależnie od tego, gdzie i kiedy przybędziesz. Pamiętaj, że przyjeżdżając na Sycylię raz ryzykujesz, że będziesz chciał tu powracać w kolejnych latach.