Aromatyczne, intensywnie pachnące przyprawy, które dziś są powszechnie dostępne na całym świecie, stanowiły kiedyś towar luksusowy. Które z nich były droższe od złota, których przypraw używano jako waluty? Czy istnieje tylko jeden rodzaj cynamonu lub pieprzu? Odkryj jakie zastosowanie mają goździki i dlaczego wanilia jest tak trudna w uprawie. Te i inne ciekawostki oraz odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące najpopularniejszych przypraw świata znajdują się w poniższym artykule.
Spis treści:
- Jak i gdzie rosną przyprawy z całego świata?
- Goździki
- Cynamon
- Wanilia
- Kardamon
- Szafran
- Kurkuma
- Anyż
- Gałka muszkatołowa
- Pieprz
- Przyprawy świata – podsumowanie
Jak i gdzie rosną przyprawy z całego świata?
Podróże szlakiem przypraw to nie tylko odkrywanie aromatów, ale przede wszystkim miejsc — żywych pomników, z których zapach słodyczy i korzennych nut oraz rozległe plantacje przypominają o bogactwie, jakim są tak wspaniałe goździki, gałka czy wanilia.
Dowiedz się, kto jest największym producentem pieprzu, jakimi aromatami pachnie Indonezja czy Zanzibar oraz skąd pochodzą najpopularniejsze przyprawy świata i gdzie są dziś hodowane — odpowiadam w artykule.
Goździki
Goździki to mocno aromatyczne, korzenne pąki kwiatowe z drzewa goździkowego, czyli Syzygium aromaticum. Pochodzą z archipelagu Moluków w Indonezji, regionu nazywanego także Wyspami Korzennymi. Obecnie są uprawiane w wielu krajach, a do najważniejszych producentów należy Indonezja, Tanzania (szczególnie Zanzibar), Madagaskar oraz Sri Lanka, Indie, Brazylia i Malezja. Były znane już w starożytnych Chinach. Ich lecznicze właściwości są od wieków wykorzystywane w medycynie naturalnej. Mają zastosowanie nie tylko w kuchni, ale także w aromaterapii oraz w produkcji perfum.
CIEKAWOSTKI
- W starożytnych Chinach goździki były używane jako odświeżacz oddechu. Żuto je lub trzymano w ustach, aby zniwelować nieświeży oddech.
- W średniowieczu goździki były jedną z najcenniejszych przypraw.
- W medycynie naturalnej są wykorzystywane jako środek antybakteryjny oraz np. przeciwbólowy (popularny sposób na ból zęba i infekcjach jamy ustnej).
Wszystko, co musisz wiedzieć o goździkach
Dla ułatwienia, zebrałam najważniejsze informacje o tej przyprawie w kilku zdaniach. Poniżej w skrócie wszystko to, co warto wiedzieć o goździkach.
- Skąd pochodzą goździki: Moluki (wyspy Korzenne) – Indonezja
- Czym są goździki: pąki kwiatowe drzewa Syzygium aromaticum
- Do czego są używane goździki: jako przyprawa w kuchni, składnik perfum, w aromaterapii, w medycynie naturalnej.
Cynamon
Cynamon, a dokładniej kora cynamonu to pachnąca, słodko-korzenna przyprawa, mająca szerokie zastosowanie głównie w kuchni. Cynamon cejloński z drzewa Cinnamonum verum pochodzi przede wszystkim ze Sri Lanki oraz południowych Indii. Druga odmiana, bardzo popularna i również używana to Cinnamomum cassia inaczej zwany wonnym lub kasja, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej. Cynamon był używany już w starożytności – w Egipcie służył do balsamowania. Z kolei w Europie, w okresie średniowiecza, był droższy niż srebro. Obecnie ma szerokie zastosowanie w kuchni, aromaterapii i w wytwarzaniu perfum.
Cynamon to popularna przyprawa i składnik wielu potraw. Dodaje się go do ciast, zwłaszcza szarlotki i cynamonek, deserów, grzanego wina, a także dań mięsnych – głównie w Azji i na Bliskim Wschodzie.
CIEKAWOSTKI
- Cynamonowiec liczy około 250 gatunków drzew i krzewów. Przyprawa jest wytwarzana z kory drzewa. Dwa najpopularniejsze rodzaje cynamonu to tzw. cejloński pochodzący głównie ze Sri Lanki, oraz chiński, czyli odmiana cassia.
- Cynamon cejloński uznawany jest za zdrowszy i bezpieczniejszy do codziennego użytku, ponieważ zawiera kilka razy mniej kumaryny (substancji leczniczej, która w dużych dawkach jest uznawana za trującą, obciążającą wątrobę).
Wszystko co musisz wiedzieć o cynamonie
Najważniejsze informacje o cynamonie zebrałam dla Ciebie w krótkich pytaniach i odpowiedziach. Sprawdź, co warto wiedzieć o cynamonie.
- Skąd pochodzi cynamon: Sri Lanka, Indonezja, Chiny, Wietnam, Indie
- Czym jest cynamon: kora drzewa cynamonowca
- Główne typy cynamonu: cejloński, cassia
- Do czego używany jest cynamon: w kuchni do deserów i potraw wytrawnych, w perfumach oraz medycynie naturalnej
Wanilia
Słodka, aromatyczna laska wanilii to składnik wspaniałych deserów. Jej intensywny zapach jest wynikiem długiego procesu obróbki, trwającego nawet do kilku miesięcy, co czyni ją jedną z najdroższych przypraw świata. Obecnie głównym producentem wanilii jest Madagaskar, chociaż historycznie była uprawiana głównie w Meksyku. Nazwa wanilia pochodzi od hiszpańskiego słowa „vainilla” czyli „mały strąk”. Została tak nazwana przez hiszpańskich konkwistadorów, jednak Aztekowie nazywali ją „tlilxóchitl” co oznacza „czarny kwiat”.
Wanilia, a dokładniej strąki wanilii to owoce orchidei. Zbierane są jeszcze zielone i bez zapachu. Charakterystycznego aromatu nabierają dopiero w procesie fermentacji i suszenia, to właśnie ten etap trwa najdłużej.
CIEKAWOSTKA
Hodowla wanilii jest bardzo trudna. Kiedy orchidea zakwitnie plantatorzy mają zaledwie 24 godziny, aby zapylić ręcznie każdy kwiat. Tylko zapylone kwiaty wydadzą owoce, czyli popularne laski wanilii.
Wszystko co musisz wiedzieć o wanilii
Poniżej zebrałam wszystko, co musisz wiedzieć o wanilii. Sprawdź zatem, co warto wiedzieć o tych aromatycznych laskach.
- Skąd pochodzi wanilia: Meksyk, Madagaskar
- Czym jest wanilia: suszony owoc orchidei
- Rodzaje wanilii: Bourbon (z regionu Madagaskaru), Tahiti, meksykańska
- Do czego używana jest wanilia: laski wanilii mają zastosowanie głównie w deserach oraz produkcji perfum
Kardamon
Słodki i aromatyczny kardamon to przyprawa pochodząca z Indii. Jego głównym producentem jest obecnie Gwatemala. Te słodko-cytrusowe ziarna mają zastosowanie nie tylko w kuchni Bliskiego Wschodu, gdzie od setek lat są wykorzystywane jako składnik wielu dań, ale także jako popularny lek w medycynie ajurwedyjskiej. Kardamon ceniony jest nie tylko za swój korzenny zapach i smak, ale także za właściwości, w tym przeciwzapalne i wspomagające trawienie. Jest też jedną z najdroższych przypraw, często wymieniany na trzecim miejscu, zaraz po szafranie i wanilii.
Główne dwa rodzaje kardamonu jakie można spotkać – to kardamon zielony (Elettaria cardamomum) i kardamon czarny (Amomum subulatum).
CIEKAWOSTKA
Kojarzony z deserami, kardamon może być używany także w daniach wytrawnych. Podkręcisz nim smak np. rosołu.
Wszystko co musisz wiedzieć o kardamonie
Sprawdź najważniejsze informacje o kardamonie. Zebrałam je w krótkim podsumowaniu poniżej.
- Skąd pochodzi kardamon: Indie, Gwatemala
- Czym jest kardamon: suszony owoc rośliny z rodzaju imbirowatych
- Rodzaje kardamonu: zielony (Elettaria cardamomum) i kardamon czarny (Amomum subulatum)
Do czego używany jest kardamon: ziarna kardamonu stosowane są głównie jako składnik deserów i dań wytrawnych, popularny składnik w medycynie ajurwedyjskiej, olejek kardamonowy to składnik perfum
Szafran
Stosowany od tysięcy lat nie tylko jako przyprawa, ale także barwnik, lekarstwo i środek wymiany. W starożytności był uznawany za synonim luksusu, bogactwa i statusu społecznego. Szafran często podawany jest jako najdroższa przyprawa na świecie. Wpływ na jego zawrotne ceny ma sposób jego pozyskiwania. Jest wydobywany z krokusa uprawnego. Kwiaty zbiera się o świcie i ręcznie zrywa z ich wnętrza charakterystyczne, czerwone słupki. Szafran to bardzo ceniony składnik dań, nadaje im lekko kwiatowy, słodkawy aromat i złoty kolor. Szafran jest także naturalnym barwnikiem.
CIEKAWOSTKI
- Szafran jest uznawany za najdroższą przyprawę świata. Do pozyskania 1 kilograma szafranu trzeba zerwać słupki z około 150 tysięcy kwiatów krokusa uprawnego (Crocus sativus).
- Jest tak cenny, że w przeszłości bardzo popularne było fałszowanie szafranu.
Wszystko co musisz wiedzieć o szafranie
Poznaj najważniejsze fakty o szafranie.
- Skąd pochodzi szafran: dawna Persja, Iran
- Czym jest szafran: suszone słupki z wnętrza kwiatów krokusa uprawnego
- Rodzaje szafranu: istnieją różne klasyfikacje jakości szafranu np. irańska, hiszpańska
- Do czego używany jest szafran: słupki szafranu to składnik wielu dań, naturalny barwnik, ma także zastosowanie w medycynie
Kurkuma
Kurkuma to lekko gorzka, bardzo popularna przyprawa, używana na całym świecie. Pochodzi z Azji, głównie z Indii, gdzie była stosowana od tysięcy lat. W medycynie stosowana jako składnik antybakteryjny i przeciwzapalny, w kuchni jako przyprawa do wielu dań – zwłaszcza jako składnik curry, do dań z ryżu i zup. Ma także zastosowanie jako naturalny barwnik – na żółto-pomarańczowy kolor. Kurkumę hoduje się podobnie jak ziemniaki. Kłącza zbiera się, następnie gotuje i suszy, po czym mieli na proszek. Można wykorzystywać także świeżą kurkumę.
CIEKAWOSTKI
- Kurkuma zawiera kurkuminę – silny środek przeciwzapalny i antyoksydant.
- Jest głównym składnikiem popularnego „złotego mleka”, czyli mleka gotowanego z kurkumą, pieprzem, imbirem i tłuszczem np. Olejem kokosowym lub masłem, które uzywane jest jako domowy środek wspomagający leczenie przeziębienia i wzmacniajacy odporność.
Wszystko co musisz wiedzieć o kurkumie
Sprawdź, co warto wiedzieć o kurkumie. Poniżej zebrałam najważniejsze informacje.
- Skąd pochodzi kurkuma: Indie
- Czym jest kurkuma: kłącze rośliny Curcuma longa
- Do czego używana jest kurkuma: popularny barwnik naturalny, w kuchni jako przyprawa, w medycynie naturalnej
Anyż
Anyż jest jedną z najczęściej mylonych przypraw. Istnieją różne jego odmiany dlatego, żeby go rozróżnić warto podać bardziej precyzyjną nazwę. Dwa najpopularniejsze rodzaje anyżu stosowanego jako przyprawa to anyż zwyczajny (Pimpinella anisum) i anyż gwiazdkowy – badian (Illicium verum). Obydwa rodzaje to aromatyczne, korzenne i słodkie przyprawy, wykorzystywane szeroko w kuchniach świata.
Anyż gwiazdkowy
Anyż gwiazdkowy charakteryzuje bogaty, intensywny korzenny aromat i wygląd. Badian (Illicium verum) pochodzi z Azji i wykorzystywane są jego suszone owoce (gwiazdki).
Wszystko co musisz wiedzieć o anyżu gwiazdkowym
Sprawdź, co wyróżnia anyż gwiazdkowy i co warto o nim wiedzieć.
- Skąd pochodzi anyż gwiazdkowy/badian: Chiny, Wietnam
- Czym jest anyż gwiazdkowy: suszone owoce rośliny magnoliowatej Illicium verum
- Do czego używany jest anyż gwiazdkowy: do dań kuchni azjatyckiej, składnik naparów, herbat i deserów
Anyż zwyczajny – nasiona
Nasiona anyżu inaczej zwanego biedrzeńcem anyżem (Pimpinella anisum ) mają lekko słodki i lukrecjowy posmak. Chętnie wykorzystywany jest w likierach oraz deserach, a także w zielarstwie. Ten rodzaj anyżu pochodzi z Europy i ma zastosowanie w wielu potrawach.
Wszystko co musisz wiedzieć o anyżu zwyczajnym
Co warto wiedzieć o anyżu zwyczajnym i gdzie się go najczęściej wykorzystuje – najważniejsze informacje zebrałam poniżej.
Sprawdź, co wyróżnia anyż gwiazdkowy i co warto o nim wiedzieć.
- Skąd pochodzi anyż zwyczajny: basen Morza Śródziemnego
- Czym jest anyż zwyczajny: suszone nasiona rośliny selerowatej Pimpinella anisum
- Do czego używany jest anyż zwyczajny: do dań kuchni europejskiej i bliskowschodniej, w ziołolecznictwie
Gałka muszkatołowa
Te aromatyczne i korzenne nasiona są używane obecnie powszechnie w kuchniach całego świata. Gałka muszkatołowa to suszone nasiono owocu wiecznie zielonego drzewa muszkatołowego Myristica fragrans. Gałka pochodzi z Moluków, a dokładniej z Wysp Banda w Indonezji. Obecnie jest uprawiana również m.in. w Granadzie, Indiach, Malezji i na Sri Lance oraz na Zanzibarze. Gałka muszkatołowa była tak cenna, że przez wieki jej źródło pochodzenia było pilnie strzeżoną tajemnicą. Nasiono pozyskuje się, gdy owoc dojrzeje i pęknie. Wówczas zbiera się nasiona, pozbawia je osnówki (to osobna przyprawa zwana macis) a następnie suszy przez kilka tygodni, aż stwardnieją. Najwięcej smaku i aromatu daje świeżo starta gałka muszkatołowa.
CIEKAWOSTKI
- Gałka muszkatołowa zawiera mirystycynę, która w dużych dawkach może być toksyczna.
- Grenada umieściła symbol gałki muszkatołowej w swojej fladze narodowej.
Wszystko co musisz wiedzieć o gałce muszkatołowej
Najważniejsze informacje o gałce muszkatołowej zebrałam w kilku podpunktach. Sprawdź, co warto wiedzieć o tej korzennej przyprawie.
- Skąd pochodzi gałka muszkatołowa: Moluki (wyspy Korzenne) – Indonezja
- Czym jest gałka muszkatołowa: suszone nasiona owocu drzewa muszkatołowego Myristica fragrans
- Do czego używana jest gałka muszkatołowa: do dań kuchni europejskiej i azjatyckiej, zwłaszcza do deserów i jako składnik mieszanek przypraw, w ziołolecznictwie
Pieprz
Pieprz to jedna z najpopularniejszych przypraw na świecie. Pochodzące z Indii owoce Piper nigrum były tak cenne, że nazywano je „czarnym złotem”. Obecnie uprawia się go w wielu krajach z tropikalnym klimatem, m.in. w Wietnamie, Brazylii, Indiach, Indonezji czy na Sri Lance, a także w Malezji czy Chinach. Owoce pieprzu swój pikantny, rozgrzewający smak i aromat zawdzięczają piperynie. Pieprz jest najczęściej używaną przyprawa świata.
Pieprz rośnie jako pnącze, a jego owoce tworzą grona. Co ciekawe z jednego pnącza pozyskiwane są różne rodzaje pieprzu. Ważny jest moment ich zerwania oraz proces obróbki.
Rodzaje pieprzu:
- Pieprz zielony to niedojrzałe owoce
- Pieprz czarny to niedojrzałe, suszone owoce
- Pieprz biały to dojrzałe owoce pozbawione skórki
- Pieprz czerwony to dojrzałe, rzadziej spotykane owoce
CIEKAWOSTKA
Istnieje inna odmiana pieprzu Piper longum – jest nieco słodszy o lekko korzennym aromacie.
Wszystko co musisz wiedzieć o pieprzu
Poniżej najważniejsze informacje o pieprzu. Sprawdź co warto o nim wiedzieć.
- Skąd pochodzi pieprz: Indie
- Czym jest pieprz: suszone owoce (jagody) rośliny pnącej Piper nigrum
- Do czego używany jest pieprz: do wielu dań we wszystkich kuchniach świata, piperyna stosowana jest w medycynie
Przyprawy świata – podsumowanie
Intensywne i aromatyczne przyprawy, bez których dziś trudno wyobrazić sobie ulubione dania, przez wieki były towarami luksusowymi, które trafiały do potraw tylko najbogatszych arystokratów i na wyjątkowe okazje. Goździki, gałka muszkatołowa czy pieprz były cenniejsze od srebra i złota, niektóre do dziś pozostały bardzo cennym surowcem jak np. szafran. Większość pochodzi z Azji, ale dziś uprawiane są w wielu krajach na świecie. Wytwarzane na tropikalnych plantacjach, często nie powstałyby bez wsparcia ludzkich rąk – jak np. zapylana ręcznie wanilia. Przyprawy stanowią doskonałą opowieść o każdym kraju, do którego odbywamy podróż – bo dania z nimi przygotowane to opowieści pisane smakiem i zapachem.
