Planując podróż, zwykle w pierwszej kolejności przychodzą do głowy dobrze znane kierunki. Szukając przygody i nowego miasta, w którym można zobaczyć piękne zabytki, monumentalne budynki i imponującą architekturę, najczęściej myśli się o takich miejscach jak Rzym, Paryż, Barcelona czy Praga. Tymczasem jest miasto, które wciąż rzadko pojawia się na listach planów wyjazdowych, a potrafi zaskoczyć już od pierwszego spaceru. Budapeszt to stolica, która zachwyca niemal od razu – wystarczy przejść kilka ulic, by zadać sobie pytanie „dlaczego wcześniej mnie tu nie było?”. Zapraszam Cię w podróż, podczas której przedstawię Ci najwspanialsze miejsca w stolicy Węgier. Mam nadzieję, że to miasto oczaruje Cię tak samo, jak mnie.
Spis treści:
- Buda i Peszt – wprowadzenie
- Budynek Parlamentu w Budapeszcie
- Most Łańcuchowy w Budapeszcie
- Wzgórze Gellerta
- Termy w Budapeszcie
- Bazylika Św. Stefana
- Zamek Królewski w Budapeszcie
- Wyspa Małgorzaty
- Plac Bohaterów
- Opera Węgierska
- Ruin Pubs
- Baszta Rybacka
- Most Wolności
- Most Elżbiety
- Budapeszt nocą
- Zwiedzanie Budapesztu – podsumowanie
Buda i Peszt – wprowadzenie
Budapeszt przez długi czas funkcjonował jako dwa odrębne miasta, rozdzielone nurtem Dunaju. Po zachodniej stronie rzeki leżała Buda – bardziej pagórkowata, z naturalnymi wzniesieniami, zamkiem i zapleczem królewskim. To tutaj koncentrowała się władza i życie dworskie. Po wschodniej stronie rozwijał się Peszt, płaski, handlowy i znacznie bardziej dynamiczny, który z czasem stał się gospodarczym centrum regionu. Różnice te były widoczne nie tylko w zabudowie, ale także w tempie życia i funkcjach obu części miasta.
Przez wieki Buda i Peszt rozwijały się niezależnie, łączone jedynie przeprawami przez Dunaj. Dopiero w 1873 roku Buda, Peszt oraz Óbuda (najstarsze z miast) zostały oficjalnie połączone w jeden organizm miejski. W ten sposób powstał Budapeszt – nazwa będąca prostym połączeniem nazw obu części. Do dziś ten historyczny podział jest wyraźnie odczuwalny podczas zwiedzania: Buda kojarzy się z historią, widokami i spokojniejszą atmosferą, natomiast Peszt z miejskim życiem i reprezentacyjną architekturą.
Budynek parlamentu w Budapeszcie
Parlament w Budapeszcie jest nie tylko jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków miasta, ale także największą budowlą na Węgrzech. Trudno go pominąć – prędzej czy później spacer po Budapeszcie i tak zaprowadzi Cię w okolice Dunaju, gdzie monumentalna bryła parlamentu dominuje nad nabrzeżem. Neogotycki gmach powstawał pod koniec XIX wieku według projektu Imre Steindla i został oficjalnie otwarty w 1902 roku. Budynek ma 268 metrów długości, 691 pomieszczeń i dokładnie 96 metrów wysokości. Ta liczba nie jest przypadkowa – nawiązuje do roku 896, uznawanego za początek państwowości węgierskiej, kiedy Madziarzy osiedlili się na terenach naddunajskich.
Wnętrza parlamentu zaprojektowano z ogromnym rozmachem i dbałością o detale. Złocone zdobienia, czerwone dywany i ogromna sala kopułowa robią wrażenie nawet na osobach, które na co dzień nie interesują się architekturą. To właśnie w tej części budynku przechowywane są węgierskie insygnia królewskie, w tym Korona św. Stefana – jeden z najważniejszych symboli narodowych. Sam Imre Steindl nie doczekał zakończenia inwestycji – pod koniec życia stracił wzrok i zmarł przed oddaniem parlamentu do użytku. Gmach przyciąga uwagę nie tylko za dnia. Po zmroku, dzięki starannie zaprojektowanej iluminacji, parlament staje się jednym z najpiękniejszych punktów nocnej panoramy Budapesztu. Wygląda wtedy wręcz magicznie.
Most Łańcuchowy w Budapeszcie
To jeden z symboli Budapesztu i pierwszy stały most łączący Budę z Pesztem. Został otwarty w 1849 roku i odegrał kluczową rolę w rozwoju miasta, które wcześniej funkcjonowało jako dwa oddzielne organizmy po przeciwnych stronach Dunaju. Projekt mostu przygotował William Tierney Clark, inspirując się konstrukcją mostu wiszącego w angielskim Marlow.
Charakterystycznym elementem mostu są kamienne lwy autorstwa Jánosa Marschalkó, ustawione przy wjazdach. Przez lata krążyła legenda, że rzeźbiarz zapomniał wyrzeźbić im języki, co miało stać się powodem drwin i krytyki. W rzeczywistości lwy języki mają – są one po prostu słabo widoczne z poziomu ulicy. Most Łańcuchowy został poważnie zniszczony podczas II wojny światowej, a następnie odbudowany przywracając konstrukcji dawną świetność.
Wzgórze Gellerta
Ze Wzgórza Gellérta rozpościera się jeden z najlepszych widoków na Budapeszt. Wystarczy przejść na prawą stronę Dunaju, czyli na stronę Budy, aby znaleźć się w miejscu, z którego dobrze widać Parlament, Most Wolności oraz zabudowę Pesztu. Nazwa wzgórza pochodzi od św. Gellérta – misjonarza i biskupa, który w XI wieku został strącony stąd do Dunaju. Na szczycie dominuje Cytadela, masywna twierdza wzniesiona w XIX wieku przez Habsburgów po stłumieniu węgierskiego powstania. Jej funkcja była czysto strategiczna – miała umożliwiać kontrolę nad miastem i szybko reagować na ewentualne kolejne bunty. Co ciekawe, wzgórze składa się głównie z dolomitu i kryje liczne jaskinie termalne. To właśnie z nich pochodzą wody, które do dziś zasilają słynne łaźnie Gellérta, położone u podnóża wzgórza.
Termy w Budapeszcie
Budapeszt leży na ponad stu naturalnych źródłach termalnych, a tradycja korzystania z nich sięga czasów rzymskich i okresu panowania osmańskiego. Do dziś łaźnie są ważnym elementem tutejszej codzienności – to miejsca odpoczynku, spotkań i regeneracji. Najpiękniejsze są Łaźnie Gellérta, zaprojektowane w stylu secesyjnym. Wnętrza zdobią kolorowe mozaiki, marmurowe kolumny, rzeźbione balustrady i duże przeszklenia, przez które do środka wpada naturalne światło. Z kolei Termy Széchenyiego, zaprojektowane w stylu neobarokowym, zachwycają symetrią, żółtą elewacją i monumentalnymi basenami zewnętrznymi, otoczonymi arkadami. Rudas pozostaje bardziej surowy w formie, ale jego osmańska kopuła i kamienna konstrukcja nadają wnętrzom historyczny, niemal sakralny charakter. Pamiętaj, aby zabrać ze sobą na wyjazd strój kąpielowy, a także sprawdzić aktualny cennik na stronach internetowych term.
Bazylika św. Stefana
Bazylika św. Stefana to największa świątynia w Budapeszcie i jeden z najważniejszych obiektów sakralnych na Węgrzech. Nie jest tak potężna jak podobne budowle w innych częściach świata, jednak moim zdaniem zdecydowanie zasługuje na uwagę – szczególnie wtedy, gdy podczas spaceru po mieście trafia się na nią zupełnie przypadkiem. Robi największe wrażenie w momencie, gdy nagle wyłania się spomiędzy uliczek i gęstej zabudowy centrum.
Budowa bazyliki rozpoczęła się w 1851 roku i trwała ponad pół wieku. W trakcie prac doszło do zawalenia się kopuły, co wymusiło zmiany projektowe i znacznie wydłużyło realizację inwestycji. Ostatecznie powstał monumentalny gmach, który do dziś góruje nad miastem i jest jednym z najważniejszych zabytków Budapesztu.
Świątynia ma 96 metrów wysokości – dokładnie tyle samo co Parlament. Wnętrze bazyliki utrzymane jest w bogatym, ale stonowanym stylu – marmury, mozaiki i złocenia nie są przytłaczające. Najcenniejszą relikwią jest tzw. Święta Prawica, czyli zmumifikowana prawa dłoń króla Stefana I, przechowywana w osobnej kaplicy. Na szczycie kopuły znajduje się taras widokowy, z którego rozciąga się panorama centrum Budapesztu.
Zamek Królewski w Budapeszcie
Początki Zamku Królewskiego w Budapeszcie sięgają XIII wieku, kiedy król Béla IV zdecydował o budowie warowni po niszczycielskich najazdach mongolskich. Wybór Wzgórza Zamkowego nie był przypadkowy – jego położenie zapewniało naturalną ochronę i kontrolę nad Dunajem. Na przestrzeni kolejnych stuleci zamek był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany, a okres największego rozkwitu przypadł na panowanie Macieja Korwina, który przekształcił go w renesansową rezydencję królewską i jedno z ważniejszych centrów kultury w regionie.
Historia zamku jest ściśle związana z burzliwymi losami miasta i całych Węgier. Kompleks był wielokrotnie niszczony podczas wojen z Turkami osmańskimi, a następnie niemal całkowicie zrujnowany w czasie II wojny światowej. Podczas odbudowy prowadzonej po 1945 roku, wnętrza dostosowano do nowych potrzeb, rezygnując z odtworzenia części dawnych, bogatych dekoracji. Dziś w murach Zamku Królewskiego mieszczą się m.in. Węgierska Galeria Narodowa oraz Muzeum Historyczne Budapesztu, a rozległe tarasy oferują jedne z najlepszych widoków na Dunaj i Peszt.
Wyspa Małgorzaty
Pomiędzy Budą, a Pesztem znajduje się zielona Wyspa Małgorzaty. To miejsce pełniące przede wszystkim funkcję rekreacyjną. Na miejscu zobaczysz mieszkańców odpoczywających po dniu pracy, turystów spacerujących ścieżkami i młodzież spędzającą wspólnie wolny czas. Wyspa jest całkowicie wyłączona z ruchu samochodowego, dzięki czemu przez chwilę odpoczniesz od żywego, pędzącego Budapesztu. Na wyspie zachowały się ruiny średniowiecznego klasztoru dominikanek z XIII wieku, założonego z inicjatywy króla Béli IV dla jego córki, Małgorzaty. Po okresie panowania osmańskiego klasztor nie został odbudowany, a jego pozostałości do dziś przypominają o historii tego terenu. Obecnie na Wyspie Małgorzaty znajdziesz park wodny Palatinus, zabytkową wieżę wodną z 1911 roku w stylu secesyjnym, rozległe tereny zielone oraz popularną pętlę biegową o długości około 5 kilometrów.
Plac Bohaterów
Plac Bohaterów powstał z okazji obchodów tysiąclecia państwa węgierskiego w 1896 roku i od początku pełnił funkcję reprezentacyjną. Miał być miejscem, które w symboliczny sposób opowie historię Węgier i podkreśli ich ciągłość państwową. Centralnym punktem placu jest Pomnik Tysiąclecia – wysoka kolumna zwieńczona postacią archanioła Gabriela, u stóp której znajdują się posągi wodzów madziarskich oraz władców, którzy odegrali kluczową rolę w dziejach kraju.
Plac otaczają półkoliste kolumnady, w których umieszczono figury najważniejszych postaci historycznych. Ich skład nie był jednak niezmienny – w XX wieku rzeźby kilkukrotnie wymieniano, dostosowując przekaz do aktualnej sytuacji politycznej i obowiązującej narracji historycznej. To właśnie ta zmienność sprawia, że Plac Bohaterów jest nie tylko pomnikiem historii, ale także świadectwem tego, jak na przestrzeni lat zmieniało się jej interpretowanie. Od 2002 roku Plac Bohaterów znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako część Alei Andrássyego. Dziś pełni funkcję przestrzeni publicznej, w której odbywają się uroczystości państwowe, wydarzenia kulturalne i ważne obchody narodowe.
Opera Węgierska
Państwowa Opera Węgierska to jeden z najważniejszych obiektów kulturalnych Budapesztu i jedna z najbardziej reprezentacyjnych budowli przy alei Andrássyego. Gmach został zaprojektowany przez Miklósa Ybla, jednego z czołowych architektów XIX-wiecznych Węgier, i otwarty w 1884 roku. Budowa była współfinansowana przez miasto oraz cesarza Franciszka Józefa I, który postawił jeden warunek: opera nie mogła być większa od wiedeńskiej.
Budynek utrzymany jest w stylu neorenesansowym, a jego wnętrza zaprojektowano z dużym rozmachem. Marmurowe klatki schodowe, bogate freski, złocenia i rzeźby tworzą przestrzeń, która bardziej przypomina pałac niż klasyczny teatr. Centralna sala widowiskowa uchodzi za jedną z najlepiej zaprojektowanych akustycznie w Europie, co sprawia, że opera przyciąga nie tylko miłośników architektury, ale także melomanów z całego świata. Opera przygotowana jest na wizytacje podróżnych z najodleglejszych zakątków globu. Jeśli zatem znasz język angielski lub węgierski, śmiało możesz zarezerwować bilet i wybrać się na sztukę, bez obaw, że niczego nie zrozumiesz.
Dziś Opera Węgierska pozostaje jednym z głównych centrów życia kulturalnego miasta. Nawet bez udziału w spektaklu warto zajrzeć do środka – możliwe jest zwiedzanie z przewodnikiem, podczas którego poznasz historię budynku i zajrzysz w miejsca na co dzień niedostępne dla widzów.
Ruin Pubs
To miejsca, które trudno porównać do klasycznych barów czy klubów. Powstawały w opuszczonych kamienicach dawnej dzielnicy żydowskiej, bez wygładzania ścian czy ukrywania śladów czasu. Właśnie ta surowość stała się ich największym atutem.
Najbardziej znanym barem jest Szimpla Kert – otwarty w 2002 roku w budynku dawnej fabryki pieców. Wnętrza wypełniają stare meble, przypadkowe dekoracje, plakaty i instalacje artystyczne, które na pierwszy rzut oka przypominają chaos. Po chwili zobaczysz, że to właśnie ten chaos tworzy atmosferę tego miejsca. To właśnie tutaj poczujesz ten mniej oficjalny klimat miasta – luźny, kreatywny i beztroski.
Ruin pubs pełnią dziś znacznie więcej funkcji niż tylko barowe. Odbywają się tu koncerty, targi, projekcje filmowe i spotkania towarzyskie. To miejsca żywe, zmieniające się i przyciągające bardzo różne osoby – od turystów po mieszkańców. Jeśli szukasz pomysłu, jak spędzić wieczór tak, aby móc usiąść, odpocząć i trochę się rozerwać, to nie ma lepszych miejsc niż Ruin Pubs.
Baszta Rybacka
Z pełnym przekonaniem mogę powiedzieć, że Baszta Rybacka jest jednym z najpiękniejszych miejsc w Budapeszcie. Nie bez powodu wiele par decyduje się na sesje ślubne właśnie w tym miejscu. Podczas wizyty miałam okazję być świadkiem takiej sesji i całkowicie rozumiem wybór tego właśnie miejsca, aby uwiecznić swoją miłość – sceneria robi ogromne wrażenie.
Baszta Rybacka znajduje się na Wzgórzu Zamkowym, tuż obok kościoła Macieja. Choć na pierwszy rzut oka wygląda jak średniowieczna forteca, w rzeczywistości powstała na przełomie XIX i XX wieku i pełniła głównie funkcję reprezentacyjną. Jej nazwa nawiązuje do cechu rybaków, którzy w średniowieczu odpowiadali za obronę tego fragmentu murów miejskich.
Jasna architektura, smukłe wieżyczki i arkadowe tarasy sprawiają, że to jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc w całym mieście. Z baszty rozciąga się widok na Dunaj, Parlament i zabudowę Pesztu, dzięki czemu niemal każdy kadr wygląda jak wyjęty z bajki. Niektóre części Baszty są dostępne jedynie za opłatą, ale tak naprawdę piękne zdjęcia zrobisz także w miejscach, do których wstęp jest darmowy.
Most Wolności
Most Wolności znajduje się w rejonie Wzgórza Gellérta i Wielkiej Hali Targowej. Wyróżnia się zieloną, stalową konstrukcją. Został oddany do użytku w 1896 roku z okazji obchodów tysiąclecia państwa węgierskiego i do dziś zachował swój oryginalny wygląd. Spośród wszystkich mostów Budapesztu uchodzi za najbardziej urokliwy – lżejszy wizualnie i bardziej dekoracyjny niż monumentalny Most Łańcuchowy. Charakterystyczne pylony (konstrukcja podtrzymująca most) zwieńczone figurami turuli, mitycznych ptaków znanych z węgierskich legend, nadają mu lekko secesyjny charakter. Jeśli planujesz przejście na drugą stronę rzeki, zdecydowanie warto wybrać właśnie Most Wolności. Moim zdaniem to jedno z najlepszych miejsc na spacer w Budapeszcie, szczególnie tuż przed zachodem słońca.
Most Elżbiety
Most Elżbiety to jeden z najnowocześniejszych mostów w Budapeszcie. Łączy centrum Pesztu z Budą, dokładnie u podnóża Wzgórza Gellérta. Jego obecna forma jest efektem powojennej odbudowy – most został zniszczony podczas II wojny światowej i nie został już odtworzony w pierwotnym kształcie. Dzisiejszy Most Elżbiety to wisząca konstrukcja o minimalistycznej, jasnej formie, oddana do użytku w 1964 roku. Samo przejście na drugą stronę rzeki robi duże wrażenie. Po stronie Budy nagle pojawia się strome zbocze Wzgórza Gellérta, skały, zieleń oraz układ dróg opadających kaskadowo w dół. Może nie jest to tak bogato zdobiony most jak pozostałe, o których wspominałam, ale przejście przez niego zdecydowanie jest ciekawym doświadczeniem i pozwala poczuć wyraźną zmianę charakteru miasta.
Budapeszt nocą
Nocą w Budapeszcie dzieje się magia. Wszystkie mosty i największe zabytki są pięknie oświetlone, a miasto wygląda zupełnie inaczej niż za dnia. Największe wrażenie zrobił na mnie Parlament, którego światła odbijają się w Dunaju, ale to zdecydowanie nie jedyne miejsce, które warto zobaczyć po zmroku.
Równie efektownie prezentuje się Most Łańcuchowy, który nocą nabiera zupełnie innego charakteru. Oświetlone pylony i kamienne lwy sprawiają, że przejście przez most staje się atrakcją samą w sobie. Z kolei po stronie Budy uwagę przyciąga Zamek Królewski, podświetlony tak, że doskonale widać jego rozległą bryłę górującą nad miastem.
Tutaj mała rada ode mnie: będąc w Budapeszcie, koniecznie wybierz się na rejs po Dunaju. Zazwyczaj w cenę biletu wliczony jest audioguide, często również w języku polskim, dzięki czemu podczas rejsu można lepiej poznać historię miasta. W trakcie rejsu serwowany jest też wybrany napój z karty, co dodatkowo buduje klimat całego doświadczenia.
Najlepiej zaplanować rejs tak, aby załapać się na zachód słońca. To jedno z moich ulubionych wspomnień z Budapesztu. Chwilę po tym, jak słońce znika za horyzontem, całe miasto rozświetlają tysiące światełek, a panorama nad Dunajem wygląda najlepiej właśnie wtedy.
Zwiedzanie Budapesztu – podsumowanie
Budapeszt to miasto, które zaskakuje i szybko pokazuje, że ma do zaoferowania znacznie więcej, niż można się spodziewać. Zabytki o dużej skali, termalne łaźnie, zielone przestrzenie i widoki nad Dunajem sprawiają, że zwiedzanie jest różnorodne i nie nuży, nawet przy kilkudniowym pobycie. To kierunek, który dobrze sprawdzi się zarówno na intensywny city break, jak i na spokojniejszy wyjazd bez dokładnie rozpisanego planu. Jeśli Budapeszt do tej pory nie pojawiał się w Twoich podróżniczych planach, mam nadzieję, że już teraz będzie jednym z miejsc, które odwiedzisz w niedalekiej przyszłości.
