Korona Ziemi to jedno z poważniejszych wyzwań alpinistycznych na świecie. Pokonywanie własnych granic, ogrom zaangażowania i masa pracy nad sobą. Od 1985, kiedy to Richard Bass jako pierwszy ukończył to zadanie, około 500-750 osób dołączyło do elitarnego grona zdobywców, w tym 27 Polaków. Jeśli chcesz dowiedzieć się, czym jest Korona Ziemi oraz jakie szczyty wchodzą w jej skład, zapraszam do lektury.

Spis treści: 

• Czym jest Korona Ziemi?  
• Mount Everest – 8848 m n.p.m. 
• Aconcagua – 6962 m n.p.m. 
• Denali lub Mount McKinley – 6190 m n.p.m. 
• Elbrus – 5642 m n.p.m. 
• Mont Blanc – 4805 m n.p.m. 
• Kilimandżaro – 5895 m n.p.m. 
• Masyw Vinsona (Mount Vinson) – 4892 m n.p.m. 
• Góra Kościuszki – 2228 m n.p.m. 
• Puncak Jaya – 4884 m n.p.m
• Korona Ziemi – podsumowanie 

Czym jest Korona Ziemi? 

Korona Ziemi to zbiór najwyższych szczytów każdego z siedmiu kontynentów. Nazwa jest metaforą, ponieważ wszystkie wierzchołki tworzą „koronę” naszej planety. Są to najwyżej położone jej punkty wznoszące się ponad wszystkie inne góry.  

W skład Korony Ziemi wchodzą:  

• Mount Everest (8848 m) – Azja 
• Aconcagua (6962 m) – Ameryka Południowa 
• Denali (6190 m) – Ameryka Północna 
• Kilimandżaro (5895 m) – Afryka 
• Elbrus (5642 m) – Europa 
• Mount Vinson (4892 m) – Antarktyda 
• Puncak Jaya/Piramida Carstensza (4884 m) lub Góra Kościuszki (2228 m) – Oceania/Australia 

Zdobycie korony ziemi oznacza wejście na szczyt każdego z tych wierzchołków. Uznaje się to za jedno z najbardziej prestiżowych osiągnięć w świecie alpinizmu i wspinaczki wysokogórskiej. Choć w teorii mówi się o siedmiu szczytach, to w rzeczywistości wiele osób uznaje, że jest ich dziewięć – wynika to z kontrowersji dotyczących granicy między Europą, a Azją (Elbrus i Mont Blanc) oraz definicji kontynentu australijskiego (Góra Kościuszki i Puncak Jaya). W praktyce za kontynent powinno się uznawać Australię i Oceanię, więc Puncak Jaya jest wyższa.  

W związku z kontrowersjami, powstały dwie listy. Lista Richarda Bassa – inicjatora powstania koncepcji korony ziemi oraz lista Reinolda Messnera, który uznał, że Góra Kościuszki jest zbyt łatwą do zdobycia.  

Koncepcja Korony Ziemi narodziła się w latach 80. XX wieku i szybko stała się symbolem ludzkiej ambicji – dążenia do stanięcia na najwyższych punktach każdego fragmentu naszego świata. To nie tylko sportowe osiągnięcie, ale też podróż przez wszystkie kontynenty, klimaty i kultury – od tropikalnych lasów Afryki, przez lodowe pustynie Antarktydy, po rozrzedzone powietrze himalajskiej „strefy śmierci”. 

Mount Everest – 8848 m n.p.m. 

Najwyższy szczyt na świecie, nazywany także dachem świata. Liczy sobie 8848 m i znajduje się na granicy Nepalu oraz Tybetu w wysokich górach Himalajach. Początkowo nosił nazwę Szczyt XV, a jego obecna nazwa pochodzi od nazwiska geodety i kartografa George’a Everesta, który to zainicjował stworzenie mapy Indii. Proponował on, żeby przyjąć nazwę stosowaną przez miejscowych, lecz nie spotkało się to z aprobatą. Everest w języku tybetańskim nosi nazwę Czomolungma, co oznacza Bogini Matka Śniegu lub Bogini Matka Ziemia. Po nepalsku jego nazwa to Sagarmatha, czyli czoło nieba. 

Pierwsze próby zdobycia podejmowano już na początku XX wieku (około 1904 roku), ale przez kolejne 30 lat nikomu się to nie udało. Dopiero 29 maja 1953 Nowozelandczyk Edmund Percival Hillary i Tenzing Norgay – Szerpa (człowiek zamieszkujący rejon himalajów, który jest przewodnikiem i tragarzem wysokogórskim) z Dardżylingu, stanęli na szczycie Everestu w ramach brytyjskiej wyprawy, w której łącznie uczestniczyło ponad 20 osób.  

---

Polska ma szczególne miejsce w historii Everestu.  

• Wanda Rutkiewicz jako pierwsza Europejka i pierwsza osoba z Polski 16 października 1978 stanęła na szczycie Everestu.  
• 17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest – osiągnięcia, które nigdy nie może zostać pobite. To jeden z największych wyczynów w historii alpinizmu, dokonany w temperaturze -42°C i przy wietrze 150 km/h.  
• 22 września 2025 – Andrzej Bargiel jako pierwszy człowiek zjechał z Mount Everestu na nartach bez wspomagania tlenem z butli. 

---

Aconcagua – 6962 m n.p.m. 

Najwyższy szczyt obu Ameryk i całej półkuli zachodniej. Znajduje się w prowincji Mendoza w Argentynie. Stanowi także najwyższy szczyt pasma Andów. Nazwa pochodzi prawdopodobnie z języka keczua i oznacza „Kamienny Strażnik” lub „Przychodzi z drugiej strony” (w odniesieniu do rzeki Aconcagua). Jest to góra pochodzenia wulkanicznego, choć sam szczyt nie jest aktywnym wulkanem.  

Często jest niedoceniana z powodu braku większych trudności technicznych na trasie, ale tylko 40-50% wspinaczy faktycznie zdobywa ten szczyt. Wysokość oraz trudne warunki pogodowe znacząco utrudniają wejście. Góra jest znana z gwałtownych zmian pogody.  

Pierwsze udokumentowane wejście na szczyt należy do Szwajcara Matthiasa Zurbriggena w dniu 14 stycznia 1897 roku. Chociaż krążą spekulacje, że pierwszymi zdobywcami byli Inkowie, ponieważ w drodze na szczyt znaleziono szkielet gwanako andyjskiego, które mogło zostać złożone w ofierze.  

---

---

Denali, Mount McKinley – 6190 m n.p.m. 

Denali to kolejny szczyt zaliczany do listy Korony Ziemi. Znajduje się w Parku Narodowym Denali na Alasce w Stanach Zjednoczonych.   W 2015 roku rząd federalny USA oficjalnie przywrócił rdzenną nazwę, zastępując „Mount McKinley” (od prezydenta Williama McKinleya). Jej masyw jest na stałe pokryty śniegiem i lodowcami, a na szczycie notuje się temperaturę do -60°C.  

Położenie góry blisko koła podbiegunowego sprawia, że ciśnienie atmosferyczne odpowiada himalajskim 6900-7000 m. Organizm odczuwa górę jako znacznie wyższą niż wskazuje wysokościomierz. 

Nazewnictwo góry rodziło spore dyskusje i zmieniało się na przestrzeni lat pod wpływem geopolityki i odkryć. Pierwotna nazwa, Denali, wywodzi się z języka ludu Koyukon i oznacza „Wielki” lub “Wysoki”. Rosyjscy kolonizatorzy używali określenia Bolszaja Gora, a w 1834 roku Andriej Głazunow zapisał ją jako Tenada (w języku Deg Hit’an: „wielka góra”). 

Pod koniec lat 80. XIX wieku szczyt stał się znany jako Densmore’s Mountain, od nazwiska Franka Densmore’a – pierwszego Europejczyka u jego podnóża. Przełom nastąpił w 1896 roku, gdy poszukiwacz William Dickey, chcąc wesprzeć kandydata na prezydenta USA, wprowadził nazwę Mount McKinley. Dopiero w 2015 roku sekretarz zasobów wewnętrznych oficjalnie przywróciła rdzenną nazwę Denali. Jednak zgodnie z rozporządzeniem prezydenckim z 2025 roku, góra ponownie funkcjonuje jako Mount McKinley. 

Szczyt po raz pierwszy został zdobyty 7 czerwca 1913 roku przez Hudsona Stucka, Harry’ego Karstensa, Waltera Harpera i Roberta Tatuma, a pierwszym Polakiem był Marek Głogoczowski, który to wspiął się na górę 31 lipca 1970 roku.  

Elbrus – 5642 m n.p.m. 

Elbrus to najwyższy szczyt Kaukazu położony na terenie Kabardo-Bałkarii w Rosji, niedaleko granicy z Gruzją. Góra ta budzi kontrowersje w zakresie zaliczania jej do Korony Ziemi za sprawą interpretacji przebiegu granicy między Europą a Azją.  

Nazwa pochodzi najpewniej z języka perskiego i powstała jako przestawka (zamiana kolejności głosek lub sylab w obrębie wyrazu) słowa „Alborz”. Jej znaczenie to wysoki strażnik lub wartownik.  Szczyt posiada też określenia w językach narodów zamieszkujących jego okolice. Nazwa karaczajsko-bałkarska „Mingi tau” oznacza Wieczną Górę, a kabardyjska (Ιуэщхьэмахуэ) Oszchamacho  – „Górę Szczęścia”, „Górę Światła”, „Błogosławioną Górę”. Współcześnie część turystów nazywa ją „piersiami dziewicy” z uwagi na kształt.  

Elbrus jest drzemiącym wulkanem, którego ostatni okres aktywności miał miejsce ok. połowy I w. n.e., jednak działalność post-wulkaniczna jest nadal notowana.  

Jeśli chcesz poczytać więcej na ten temat, sprawdźwpis: „Największe wulkany na świecie”. 

Masyw Elbrusu wyróżnia się charakterystycznym kształtem o dwóch kopulastych wierzchołkach, odległych od siebie o ok. 3 km: 

• zachodnim (wyższym) – 5642 m n.p.m. 
• wschodnim – 5621 m n.p.m. 

Niższy po raz pierwszy został zdobyty przez kabardyjskiego górala Killara Chaszirowa 22 lipca 1829. Wyższy, zachodni, po raz pierwszy zdobyto 20 lipca 1874 r. Dokonali tego brytyjscy alpiniści Frederick Gardiner, Craufurd F. Grove i Horace Walker w towarzystwie szwajcarskiego przewodnika Petera Knubla.  

Pierwszym Polakiem na Elbrusie był Jerzy Rudnicki, który zdobył szczyt w 1956 r.  

Na Elbrus do pewnej wysokości można wjechać kolejką linową. Startuje z polany Azau (2350 m n.p.m.) i składa się z trzech etapów:  

• Azau – Stary Krugozor: do wysokości ok. 3000 m n.p.m. 
• Stary Krugozor – Mir: do wysokości ok. 3500 m n.p.m. 
• Mir – Gara-Baszi: do wysokości ok. 3847 m n.p.m. 

---

---

Mont Blanc – 4805 m n.p.m. 

Mont Blanc, zwany także „Dachem Europy”, jest szczytem, który z uwagi na wątpliwą przynależność Elbrusa do kontynentu Europejskiego, bywa traktowany jako alternatywa, chociaż oficjalnie nie znajduje się na liście. Mimo wszystko, część wspinaczy zdobywa także go, chcąc „odhaczyć” wszystkie dziewięć szczytów.   

Znajduje się na granicy Francji i Włoch w Alpach. Przebieg granicy wzdłuż grzbietu masywu Mont Blanc jest powodem sporu dotyczącego przynależności do obu tych krajów. Według niektórych map i publikacji, główny wierzchołek znajduje się na terenie Francji.  

W 1965 roku pod masywem Mont Blanc powstał tunel łączący Francję z Włochami. 

Jest to stosunkowo młody masyw, którego roczny przyrost wynosi 2-3mm. Jego wysokość zależy także od grubości pokrywy śnieżnej znajdującej się na czubku.  

W 1760 roku szwajcarski przyrodnik z Genewy, Horacy-Benedykt de Saussure, po raz pierwszy odwiedził Chamonix i zobaczył Mont Blanc z bliska. To właśnie on był inicjatorem pierwszych prób jej zdobycia. Zaintrygowany potęgą góry, której nigdy wcześniej nie eksplorowano, i przekonany, że wejście na wierzchołek pomoże lepiej poznać budowę geologiczną Alp, wyznaczył nagrodę pieniężną dla osoby, która odnajdzie drogę na szczyt. 

Pierwszego wejścia na Mont Blanc dokonali 8 sierpnia 1786 roku o godz. 18:23 miejscowy poszukiwacz kryształów z doliny Chamonix, Jacques Balmat, oraz doktor Michel Paccard. 

Pierwszego polskiego wejścia na Mont Blanc dokonał Antoni Malczewski z jedenastoma przewodnikami 4 sierpnia 1818. 

Na Aiguille du Midi (3842 m n.p.m.), należącą do masywu, można wjechać kolejką linową. Z kolei na wysokości 4347 m wybudowano obserwatorium meteorologiczne i astronomiczne. 

---

---

Kilimandżaro – 5895 m n.p.m. 

Kilimandżaro to kolejny szczyt z listy Korony Ziemi i jednocześnie najwyższa góra Afryki. Leży w północno-wschodniej Tanzanii, blisko granicy z Kenią, a jego najwyższy punkt to Uhuru Peak (5895 m n.p.m.) na masywie Kibo. Kilimandżaro jest uśpionym stratowulkanem z trzema stożkami: Kibo, Mawenzi i Shira. Góra charakteryzuje się dużą różnorodnością typów lasów na wysokości 3000 m, zawierających ponad 1200 gatunków roślin naczyniowych.  

Pochodzenie nazwy nie jest całkiem jednoznaczne – najczęściej wskazuje się na wpływy suahili i lokalnych języków (m.in. ludu Chagga), a w praktyce funkcjonuje jako nazwa własna całego masywu.  Pochodzi z połączenia dwóch słów – kilima (góra) oraz njiaro (karawana).  

To jedna z nielicznych gór tej rangi, na którą wchodzi się bez wspinaczki technicznej, tylko zdobywa się ją w formie trekkingu, ale nie oznacza to “łatwej” wyprawy. Największym wyzwaniem jest wysokość i aklimatyzacja. Trasa prowadzi przez kilka stref klimatycznych (od upraw i lasu deszczowego, po surową strefę alpejską i arktyczne warunki przy wierzchołku), gdzie nocą temperatury potrafią spaść nawet poniżej -15°C.  

Kilimandżaro dla wielu rdzennych mieszkańców budziło grozę do tego stopnia, że nazwali go „Górą złych duchów”. Niektóre plemiona, m.in.  Masajowie, oddawały boską cześć Górze światłości.  

Pierwsze wejście na szczyt odnotowano 6 października 1889 roku przez Hansa Meyera i Ludwiga Purtschellera, a dziś Kilimandżaro jest popularnym celem wypraw – pod warunkiem rozsądnego tempa i dobrej logistyki. 

Masyw Vinsona (Mount Vinson) – 4892 m n.p.m. 

Następnym szczytem na liście jest masyw górski znajdujący się na Antarktydzie Zachodniej. Jego nazwa upamiętnia amerykańskiego polityka Carla Vinsona, który wspierał amerykańską eksplorację Antarktydy w latach 1935-1961.  

Mount Vinson leży w północnej części Gór Ellswortha w paśmie Sentinel Range. Jest to rozległy masyw górski, który ma około 21 km długości i 13 km szerokości. Pod względem trudności technicznej, szczyt nie jest wyjątkowo trudny, ale największe wyzwanie stanowią ekstremalne warunki klimatyczne i całkowita izolacja, czyli brak dostępu do szpitala w pobliżu, jeśli wydarzy się wypadek. Temperatury osiągają -30°C, ale przez silne wiatry odczuwa się ją jako -50°C a nawet -60°C.  

Szczyt po raz pierwszy zdobyła w grudniu 1966 roku ekspedycja amerykańska, prowadzona przez Nicholasa Clincha. Pierwsza polka, która stanęła na szczycie to Mariola Popińska z Zakopanego – dokonała tego 16 stycznia 1995 roku. 

Góra Kościuszki – 2228 m n.p.m. 

To kolejna góra, która razem z Puncak Jaya jest obiektem dyskusji w kwestii słuszności umieszczenia jej na liście Korony Ziemi. Tak jak już wspominałam, Reinold Messner – twórca alternatywnej listy Korony Ziemi, uznał, że jest to szczyt zbyt łatwy do zdobycia, a sama wspinaczka jest raczej spacerem lub lekkim trekkingiem.  

Góra Kościuszki znajduje się w Nowej Południowej Walii w paśmie Alp Australijskich.   

Początkowo jej nazwa brzmiała “Mt Kosciusko” na cześć generała Tadeusza Kościuszki. Dopiero w 1997 roku do nazwy dodano „Z” i od tej pory nazywa się “Mt Kosciuszko”.  

Na przełomie XX i XXI wieku pojawił się temat aborygeńskiej nazwy dla Góry Kościuszki (ziemie ludu Ngarigo). W 2019 roku lokalna organizacja zaproponowała nazwę podwójną z członem Kunama Namadgi („Śnieżna Góra”); propozycję skierowano do konsultacji, ale część Aborygenów ją zakwestionowała. 

Oficjalne źródła mówią, że Górę Kościuszki odwiedza ponad 30 tysięcy turystów rocznie. Najpopularniejszą i najprostszą trasą jest droga z Thredbo, która ma 6,5 km i zaczyna się od wjazdu wyciągiem krzesełkowym na około 560 m w górę.  

Puncak Jaya – 4884 m n.p.m 

Puncak Jaya, znany też jako Piramida Carstensza, Mount Carstensz, Nemangkawi lub Gunung Sukarno, to szczyt na Nowej Gwinei. Jest najwyższą górą Indonezji oraz, jeśli kontynent rozumieć geograficznie i geologicznie jako Australię i Oceanię, także tego obszaru. Dodatkowo jest też najwyższym szczytem znajdującym się na wyspie. Piramida Carstensza leży w obrębie terenów zamieszkanych przez rdzennych mieszkańców Papui – Papuasów.  

Ma 4884 m n.p.m. i stanowi realne wyzwanie alpinistyczne, przy czym trudności dotyczą nie tylko samej wspinaczki, ale też skomplikowanej logistyki i pozwoleń. Przez lata 1995–2005 wejście na górę było w ogóle niemożliwe. 

Szczyt został nazwany od nazwiska holenderskiego odkrywcy Jana Carstensza, który w 1623 r. wypatrzył lodowiec na tej górze.  

Wspinaczka należy do bardzo wyczerpującej i wymagającej z uwagi na wysokość stoków, lodowe ściany o wysokości do 600 m z kątem nachylenia 70 stopni oraz samą wędrówkę do podnóża góry przez wilgotne lasy równikowe, gdzie deszcz potrafi padać codziennie przez parę godzin.  

Zaledwie kilka kilometrów na zachód od wierzchołka znajduje się największa na świecie kopalnia odkrywkowa złota, która została otwarta w 1972 r.  

Korona Ziemi – podsumowanie 

I tak oto zamykamy Koronę Ziemi – wyzwania polegającego na zdobyciu najwyższych szczytów wszystkich kontynentów. Każdy z nich ma inny charakter: od trekkingowego Kilimandżaro, przez długą i wymagającą kondycyjnie Aconcaguę, mroźne i samowystarczalne Denali, aż po logistycznie i technicznie trudną Piramidę Carstensza. 

Zdobywanie gór to często walka z własnymi ograniczeniami, narażanie się na trudne warunki, ale także ogromna satysfakcja. To projekt na lata – dla wielu nie tylko sportowy cel, ale też konkretna droga rozwoju i sprawdzian konsekwencji.