Dzień Świętego Patryka to święto jak każde inne… ale nie do końca. Jest raczej płytko zakorzenione w naszej kulturze, pochodzi zza morza, a wiele osób tak naprawdę nie wie, skąd się ono wzięło i czemu ma związek z kolorem zielonym. Słusznie natomiast kojarzone jest z Irlandią – jednak czy wiesz, dlaczego? I jaki z tym ma związek ubrany na zielono skrzat?

• Kiedy jest Dzień Świętego Patryka?
• Kim był św. Patryk – patron Irlandii
• Skąd się wzięło święto Patryka? 
• Dlaczego Dzień Świętego Patryka jest kojarzony z Irlandią? 
• Symbole Dnia Świętego Patryka 
• Shamrock – co oznacza koniczyna?
• Irlandia i koniczyna – skąd to połączenie? 
• Zieleń, harfa, Leprechaun – co jeszcze jest symbolem?
• Jak obchodzi się St. Patrick Day na świecie? 
• Co założyć na Dzień Świętego Patryka? 

Kiedy jest Dzień Świętego Patryka? 

Może zacznijmy od podstaw. Dzień Świętego Patryka obecnie przypada na 17 marca – jest to też najważniejszy dzień imienin każdego Patryka. Data w żadnym wypadku nie pozostaje przypadkowa, choć warto zaznaczyć, że nie zawsze wyłącznie tego dnia obchodzono to święto. Geneza daty może być lekko zaskakująca, szczególnie wziąwszy pod uwagę radość, z jaką kojarzy się ten dzień i jak na ogół jest obchodzony. Otóż tradycyjnie 17 marca uznano za dzień śmierci Świętego Patryka – biskupa i patrona Irlandii. 

CIEKAWOSTKA

ze względu na ruchomość niektórych świąt w kalendarzu katolickim, obchodzenie dnia św. Patryka bywało przesuwane na inne dni, by dwa święta nie wypadały w jednym dniu. Obecnie nie ma się co martwić, ponieważ przewiduje się brak podobnego kolidowania aż do 2160 r.

W naszej kulturze wiele osób doskonale zdaje sobie sprawę z istnienia tego święta, lecz podchodzi do niego z przymrużeniem oka. W niektórych miejscach możemy napotkać niewielkie ozdoby, może więcej osób ubierze się na zielono, a tu i tam będą organizowane tematyczne przyjęcia. Z kolei w samej Irlandii dzień jest na tyle ważny, że pozostaje dniem wolnym od pracy. W wielu miastach organizowane są wtedy parady, koncerty i wydarzenia plenerowe. Ulice huczą, a rzeki okazjonalnie są barwione na zielono. 

Jeśli zastanawiasz się, kiedy najlepiej zaplanować podróż do Irlandii, to połowa marca jest okresem niezwykle ważnym. Zasmakowanie kultury u samych korzeni tego ważnego święta z pewnością będzie czymś niezapomnianym. Jeśli jednak bardziej cenisz spokój i wolisz uniknąć tłumów… to może nie jedź, kiedy jest dzień świętego Patryka. 

Kim był św. Patryk – patron Irlandii 

Czas na lekcję historii. Święty Patryk jest postacią szczególnie ważną w irlandzkich dziejach. Trudno jednoznacznie przedstawić lata jego życia – przyjmuje się jednak, że urodził się w okolicy 385 r. w bliżej nieokreślonym miejscu w Brytanii na terytorium ówczesnego Cesarstwa Rzymskiego. Zmarł zaś w ok. 460 r. (choć historycy spierają się w tej kwestii, podając datę jego śmierci nawet na rok ok. 490). 

Św. Patryk pozostaje jednym z najważniejszych patronów Irlandii. Jego pierwsza styczność z tym krajem jest, choć fascynująca, to mało przyjemna. Ponoć jako zaledwie szesnastoletni chłopiec został porwany przez irlandzkich najeźdźców i zabrany z rodzinnych stron jako niewolnik. Pomimo ogromu nieszczęścia, ten okres był przełomowy w jego życiu, bo właśnie wtedy, pracując jako pasterz w irlandzkiej niewoli przez sześć lat, odnalazł Boga. Po tym czasie udało mu się zbiec, a po powrocie w rodzinne strony został księdzem. Ponownie przybył na Irlandię, lecz tym razem już z własnej woli i jako misjonarz – to właśnie jemu przypisuje się chrystianizację tejże wyspy. 

CIEKAWOSTKA

Głównym źródłem wiedzy o życiu Patryka są dwa utwory literackie, którego autorstwo przypisuje się właśnie jemu. Są to: „Wyznanie” (łac. Confessio) i „List do żołnierzy Korotyka” (łac. Epistola ad milites Corotici).

Skąd się wzięło święto Patryka? 

Wiesz już, że Dzień Świętego Patryka to celebracja życia jednego z najważniejszych irlandzkich patronów. Jak zatem już można wywnioskować – pierwotnie to święto było ściśle związane z kościołem i obchodzone jest od ok. XVII w. To wydarzenie dopiero z czasem przekształciło się w takie o charakterze narodowym i przede wszystkim kulturowym. Irlandczycy zaczęli celebrować nie tylko postać swojego patrona, ale także własną historię i tradycje. Ze spokojnego wydarzenia zaczęło się robić huczne i niezwykle wesołe. 

Co ciekawe, pierwsze parady z okazji tego dnia nie odbywały się wcale w Irlandii, lecz w Stanach Zjednoczonych, gdzie irlandzcy emigranci chcieli podkreślić swoją tożsamość. Z biegiem lat święto Patryka nie tylko rozrosło się pod względem sposobów jego odchodzenia w samej Irlandii, ale także nabrało charakteru globalnego. Świętujemy je nawet w Polsce, mimo że niewiele osób ma świadomość dotyczącą jego genezy. 

Dlaczego Dzień Świętego Patryka jest kojarzony z Irlandią? 

Irlandia i Dzień Świętego Patryka to połączenie nierozerwalne. Patryk, choć nie jest irlandczykiem z pochodzenia, jest patronem tego kraju, a jego działalność misjonarska miała ogromny wpływ na rozwój irlandzkiej tożsamości. Z czasem święto stało się symbolem narodowej dumy i kultury. 

Irlandia, zwana też Zieloną Wyspą, poza dniem św. Patryka, słynie z malowniczych krajobrazów, klifów, zamków i tradycyjnej muzyki (Irish trad, Irish folk). Właśnie 17 marca te elementy są szczególnie widoczne – miasta takie jak Dublin zamieniają się w scenę wielkiej parady, koncertów i ulicznych festynów. To moment, w którym lokalna kultura staje się atrakcją turystyczną przyciągającą wzrok całego świata. 

Symbole Dnia Świętego Patryka 

Kiedy myślisz o Irlandii, jest bardzo duże prawdopodobieństwo, że jedną z pierwszych rzeczy, jakie pojawią się w Twojej głowie, będzie koniczyna. Ewentualnie Leprechaun (skrzat) lub ogólnie rzecz ujmując kolor zielony. Nie ma tutaj mowy o jakimkolwiek przypadku, a o symbolach Dnia Świętego Patryka, które nie wzięły się znikąd. Omówmy je zatem. 

Shamrock – co oznacza koniczyna? 

Shamrock to nic innego jak trójlistna koniczyna i jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem Dnia Świętego Patryka. Nie można jej mylić z czterolistną koniczyną będącą symbolem szczęścia, bo według podań św. Patryk miał wykorzystywać koniczynę o trzech liściach do przekazywania wiedzy o Trójcy Świętej. Listki miały symbolizować Ojca, Syna i Ducha Świętego, a łącząca je łodyga jedność Boga. 

Samo słowo Shamrock wywodzi się z irlandzkiego seamróg, zdrobnienia wyrazu seamair oznaczającego koniczynę. Czyli Shamrock można przetłumaczyć po prostu jako koniczynkę, ew. młodą koniczynę. 

Siła tego symbolu urosła do tego stopnia, że stała się kluczową ikoną nie tylko dla samego dnia św. Patryka, lecz całej Irlandii. Z kolei w samym dniu święta koniczyny pojawiają się dosłownie wszędzie – na ubraniach w formie przypinek, dekoracjach w domach i restauracjach, mediach społecznościowych itd. To prosty, ale potężny symbol. 

Irlandia i koniczyna – skąd to połączenie? 

Związek koniczyny z Irlandią ma podłoże przede wszystkim religijno-kulturowe i wywodzi się z przytoczonej już legendy dotyczącej św. Patryka i Trójcy Świętej. Do tego należy dodać fakt, iż koniczyna wszelkiego rodzaju jest rośliną bardzo gęsto rosnącą na obszarach Irlandii (co może dodawać wiarygodności legendzie). 

Do tego miano Zielonej Wyspy także nie wzięło się znikąd. Można pokusić się o stwierdzenie, iż koniczyna miała ogromną szansę stać się symbolem Irlandii nawet bez udziału nauk św. Patryka. Podobny przypadek możemy zaobserwować zresztą np. w przypadku Kanady i liścia klonu. 

Zieleń, harfa, Leprechaun – co jeszcze jest symbolem? 

Omówiwszy najważniejsze kwestie i symbole Dnia Świętego Patryka, mogę przejść do pozostałych elementów. Na pewno postać małego stworka w eleganckim, zielonym stroju z kapeluszem nie jest Ci obca. Leprechaun stał się bowiem popkulturową ikoną Dnia Świętego Patryka. Istota sama w sobie ma niewiele wspólnego z religijnym wymiarem święta, a wywodzi się z Irlandzkiego folkloru z pierwszymi wzmiankami w średniowiecznych baśniach. Skrzaty uznawane są za szewców, a najbardziej charakterystycznym ich symbolem jest garniec pełen złota, które miały ukrywać na końcu tęczy. 

Dlaczego natomiast sama postać Leprechauna jest powiązana ze świętem patrona Irlandii? W zasadzie nie ma szczególnych konotacji bezpośrednich między tymi elementami kultury. Można przypuszczać, iż oba, będące ważnymi świadectwami Irlandii, zostały ze sobą powiązane wyłącznie na płaszczyźnie rozpoznawalności, a nie ma ku temu podstaw w samej genezie – wręcz mityczne stwory mogą kłócić się z przekonaniami Kościoła Katolickiego. W skrócie: Leprechaun i Dzień Świętego Patryka nie są ze sobą powiązane, ale są kojarzone, bo oba są popularne i zakorzenione w Irlandii. 

Również ważnym, acz mniej znanym symbolem Irlandii, jest harfa – historyczny znak państwowy widoczny przede wszystkim w herbie kraju, gdzie ma swoje miejsce już od czasów średniowiecza. Pierwsze zetknięcie harfy z symboliką Zielonej Wyspy miała miejsce na początku XIII wieku, kiedy ten instrument pojawił się na monetach bitych dla Irlandii. 

I na koniec – w czasie Dnia Świętego Patryka w przestrzeni publicznej króluje kolor zielony. Ludzie ubierają się na zielono, budynki są podświetlane zielonym światłem, a nawet rzeki w niektórych miastach są barwione na zielono. To pokazuje, jak silnie zakorzeniona jest ta symbolika w kulturze, natomiast genezy akurat tego koloru w odniesieniu do Irlandii, zwanej też Zieloną Wyspą, szczególnie tłumaczyć nie trzeba. 

Jak obchodzi się St. Patrick Day na świecie? 

St. Patrick’s Day obchodzony jest dziś daleko poza granicami Irlandii. W Stanach Zjednoczonych organizowane są ogromne parady, w Australii odbywają się festiwale, a w wielu europejskich miastach puby i restauracje przygotowują specjalne wydarzenia tematyczne. Poza pewnymi wyjątkami, nie jest to święto szczególnie duże. 

W Irlandii – Najbardziej znane obchody odbywają się oczywiście w Dublinie – stolicy Irlandii – gdzie kilkudniowy festiwal przyciąga rzesze turystów. Ulice wypełniają się muzyką, tańcem i kolorowymi pochodami. Jednocześnie wiele osób uczestniczy w porannych mszach – Irlandczycy nie zapomnieli o religijnym wymiarze święta. 

Po przyjeździe do Dublina w trakcie festiwalu możesz spodziewać się radosnej, bardzo przyjaznej atmosfery, ulicznych występów, irlandzkiej muzyki, pubów serwujących tradycyjne jedzenie i piwo (szczególnie zakorzenionego w ichniejszej kulturze Guinnessa), tłumów oraz poczucia wspólnoty i dumy narodowej, które łączy tradycję z nowoczesną, festiwalową zabawą. 

Trudno o lepszą okazję niż Dzień Świętego Patryka, by połączyć zwiedzanie Irlandii z uczestnictwem w jednym z najważniejszych świąt tego kraju. Dla branży podróżniczej to moment, gdy zainteresowanie wyjazdami do Irlandii wyraźnie rośnie. Jeśli Ciebie również fascynuje to wydarzenie, warto zapoznać się z naszą ofertą dotyczącą zielonej wyspy. 

W Stanach Zjednoczonych – Jak już wspomniałem wyżej, Stany Zjednoczone miały wpływ na kulturę Irlandii, tam też pierwotnie świętowanie ich tradycji rosło w siłę. Ma to swój oddźwięk nawet dziś. Chociażby w Nowym Jorku wciąż (od XVIII w.) odbywa się ogromna parada, tysiące ludzi maszeruje Piątą Aleją, a w Chicago odbywa się ikoniczne barwienie rzeczki na zielono. 

Ze Stanów wywodzi się także tradycja picia barwionych na zielono napojów (pierwotnie piwa). 

W Wielkiej Brytanii – W Londynie odbywa się przede wszystkim wielki festiwal na Trafalgar Square z koncertami i pokazami tańca irlandzkiego. 

W Polsce – U nas święto Patryka jest daleko do wydarzenia narodowego, ale w większych miastach można liczyć na całkiem widoczne, „zielone” akcenty, głównie w klimacie festiwalowo-pubowym. Czasem możemy doświadczyć podświetlenia warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki na zielono, niektóre miasta organizują mniejsze festiwale, koncerty lub pokazy irlandzkiego tańca. Na ten moment St. Patrick’s Day w Polsce to raczej tematyczny wieczór i okazja do wyjścia ze znajomymi do pubu. 

Co założyć na Dzień Świętego Patryka? 

Takie pytanie jest słuszne, a odpowiedź prosta – coś zielonego. Koszulka, bluza, czapka, skarpety, buty czy nawet drobny dodatek w postaci chusty, krawatu czy przepaski w tym kolorze sprawią, że wpiszesz się w klimat święta. Na pewno nie zaszkodzi pójść o krok dalej i pokusić się o np. przypinkę z wzorem koniczyny. W wielu krajach istnieje nawet zwyczaj symbolicznego „uszczypnięcia” osób, które zapomną o zielonym akcencie, choć w Polsce raczej się z tym nie spotkasz – przynajmniej na razie. 

Niektórzy idą o krok dalej i wybierają stroje inspirowane irlandzką kulturą – kapelusze leprechauna, ubrania z motywem koniczyny czy zabawne gadżety (można nawet zainteresować się, jak zrobić kapelusz na Dzień Świętego Patryka ręcznie, to z pewnością będzie wyśmienity ukłon). Niezależnie od tego, czy planujesz wyjście na paradę, do pubu czy po prostu chcesz poczuć klimat tego dnia w swoich czterech ścianach, w obecnej formie świętowania najważniejsze jest jedno: dobra zabawa.